د افغان کرکټ د مینه‌والو کورEnglish ↗
افغان اتلان
کورپاڼه خبرونه

په تخار کې د نهو ماشومانو مور د کورنۍ د تنظیم له حقه د محرومیت خبره کوي

افغان اتلان · پښتو
تازه خبرونه — Afghan Atalan

د تخار یوې ۴۰ کلنې ښځې، چې نږدې شل کاله کېږي واده شوې او نهه اولادونه لري، ویلي چې د خپل جسمي وضعیت او کمزوري اقتصادي حالت له امله نور اولاد نه غواړي؛ خو د مېړه د مخالفت له امله د کورنۍ د تنظیم له خدمتونو استفاده نه شي کولای.

نوموړې، چې د موضوع د حساسیت له امله یې خپل نوم نه دی ښودلی، ازادي راډیو ته ویلي چې پنځه لوڼې او څلور زامن لري. د هغې تر ټولو کوچنی ماشوم یو کلن او مشر یې ۱۷ کلن دی. د ښځې په وینا، مېړه یې د جومات قاري دی او د امیندوارۍ د مخنیوي ګولیو یا پیچکارۍ اجازه نه ورکوي، ځکه باور لري چې د اولادونو ترمنځ واټن راوستل ګناه او روغتیا ته زیان لري.

دې مور ویلي چې د ملا له درد سره مخ ده او درانه کارونه نه شي کولای، مېړه یې هم ناروغ دی او د سختو کارونو توان نه لري. هغې زیاته کړې چې د کورنۍ عاید یې د ژوند اړتیاوې نه پوره کوي او مشره لور یې له شپږم ټولګي وروسته له زده‌کړو پاتې شوې ده. نوموړې غوښتنه کوي چې کورنۍ یې له اقتصادي مرستو او روغتیايي اسانتیاوو برخمنه شي.

د روغتیا نړیوال سازمان سپارښتنه کړې چې ښځې دې له یوه ژوندي زېږون وروسته د بلې امیندوارۍ له هڅې وړاندې لږ تر لږه ۲۴ میاشتې واټن وساتي. د نسایي او ولادي ناروغیو متخصصه ډاکټره لطیفه وايي، د کورنۍ د تنظیم لارې که د ښځې د روغتیايي وضعیت له ارزونې او له ډاکټر سره تر مشورې وروسته په سمه توګه وکارول شي، ستونزه نه رامنځته کوي.

د ډاکټرې لطیفې په وینا، پرله‌پسې امیندوارۍ د مور په بدن کې د اوسپنې او ویټامینونو د کمښت، خوارځواکۍ، وخت‌مخکې زېږون، د رحم د شلېدو، لوړ فشار او پرله‌پسې انتاناتو خطر زیاتوي. هغې ویلي، له ۳۵ کلنۍ وروسته امیندوارۍ او له بنسټیزو ناروغیو سره یوځای حمل کولای شي خطرونه نور هم لوړ کړي، له همدې امله له امیندوارۍ وړاندې معاینات او د حمل پر مهال منظمې روغتیايي څارنې مهمې دي.

د یوې کیفي څېړنې موندنې، چې د ۲۰۲۵ کال په ډسمبر کې په «Reproductive Health» مجله کې خپرې شوې، ښيي چې ټولنیزې او کلتوري تمې، د ژر او پرله‌پسې اولاد غوښتنه او د امیندوارۍ د مخنیوي په اړه ناسم باورونه د ښځو پر پرېکړو اغېز کوي. د ښځو د حقونو فعاله ترنم سیدي وايي، د مور کېدو، د اولادونو د شمېر او د امیندوارۍ ترمنځ د واټن په اړه باید د ښځو خپلواکې پرېکړې ته درناوی وشي.

د روغتیا نړیوال سازمان د معلوماتو له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې په افغانستان کې لږ تر لږه ۴۲۲ لومړني روغتیايي مرکزونه د مالي ستونزو له امله تړل شوي یا یې فعالیتونه درېدلي، چې شاوخوا ۳،۳ میلیونه کسان یې له روغتیايي خدمتونو بې‌برخې کړي دي. د طالبانو حکومت د عامې روغتیا وزارت د کورنۍ د تنظیم او میندو د روغتیا خدمتونو د پراخولو لپاره په لسو ولایتونو کې د شاوخوا ۱،۷ میلیونه ډالرو یو کلن تړون د لاسلیک خبر ورکړی، خو د دې راپور د پوښتنو په اړه یې ازادي راډیو ته ځواب نه دی ویلی.