افغانان: فرمانونو او محدودیتونو مو پر ورځني ژوند او راتلونکو هیلو اغېز کړی
د کابل، بدخشان، ننګرهار، کندهار او یو شمېر نورو ولایتونو اوسېدونکي وايي، د طالبانو د حکومت پرلهپسې فرمانونو او محدودیتونو یې پر ورځني ژوند، ټولنیز حضور، فردي ازادیو او راتلونکو هیلو ژور اغېز کړی دی. دوی ادعا کوي چې د خلکو پر ظاهري بڼه، جامو، بیان، کار، زدهکړو او شخصي انتخابونو د محدودیتونو له امله یې ژوند له ګڼو ستونزو سره مخ شوی دی.
د کابل اوسېدونکې فتانه، چې د نجونو پر لوړو زدهکړو د بندیز له لګېدو مخکې د طب پوهنځي محصله وه، وايي له زدهکړو پاتې کېدو سربېره، د ښځو د نیول کېدو د راپورونو له خپرېدو وروسته یې د کور له وتلو وېره زیاته شوې ده. نوموړې وايي، دغه وضعیت د هغې پر رواني حالت منفي اغېز کړی او په ډېرو مواردو کې ښځې له کوره بهر د تګ پر مهال ځانونه خوندي نه احساسوي.
د بدخشان یو ځوان اوسېدونکی، چې د موضوع د حساسیت له امله یې خپل نوم نه دی ښودلی، وايي د وترنرۍ له زدهکړو او فوقدیپلوم سره سره بېکاره دی. هغه ادعا کوي چې په مسلکي بستونو کې د وړتیا پر ځای نور معیارونه عملي کېږي او دی له خپل مسلک سره اړوند کار ته نه ګومارل کېږي. د نوموړي په وینا، پر خلکو یو شمېر مقررات تحمیلېږي، خو د زدهکړې، روغتیا او ورځني ژوند لپاره اړینې اسانتیاوې نه برابرېږي.
مرکې شوې ښځې، نارینه، فعالان او د بېلابېلو ولایتونو اوسېدونکي وايي، د طالبانو د مشر ملا هبتالله اخندزاده له لوري صادر شوي فرمانونه یوازې د رسمي متن په کچه نه دي پاتې، بلکې د خلکو پر ورځنیو اړیکو، ټولنیز حضور او د راتلونکي پر لیدلوري هم اغېز لري. دوی له حکومت غواړي چې پر عامه ژوند لګېدلي قیودات کم کړي او د ښځو او نجونو د کار او زدهکړو د دوام خنډونه لرې کړي.
د ازادي راډیو د راپور له مخې، د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد او د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزارت ویاند سیفالاسلام خیبر د راپور تر خپرېدو د دغو څرګندونو په اړه پوښتنو ته ځواب نه دی ورکړی. مجاهد تر دې وړاندې ویلي وو چې د طالبانو تر واک لاندې د ټولو وګړو، په ځانګړي ډول د ښځو، حقونه د اسلامي شریعت په چوکاټ کې خوندي دي.
د بشري حقونو فعاله رقیه ساعي بیا د خلکو، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو، د روان وضعیت په اړه اندېښنه څرګندوي او له نړیوالې ټولنې غواړي چې د افغانانو د حقونو وضعیت جدي وڅاري. د راپور له مخې، ملګرو ملتونو، د بشري حقونو بنسټونو او د بېلابېلو هېوادونو استازو هم له طالبانو غوښتي چې محدودیتونه لرې او د خلکو غوښتنو ته پام وکړي؛ خو تر اوسه د طالبانو په تګلارو کې د پام وړ نرمښت نه دی لیدل شوی.