د افغان کرکټ د مینه‌والو کورEnglish ↗
افغان اتلان
کورپاڼه خبرونه

افغانستان کې د شکرې ناروغانو شمېر تر پنځو میلیونو د رسېدو اټکل شوی

افغان اتلان · پښتو
تازه خبرونه — Afghan Atalan

نړیوالې روغتیايي ادارې اټکل کوي چې په افغانستان کې شاوخوا دوه میلیونه کسان په شکرې ناروغۍ اخته دي؛ هغه ناروغي چې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې د خلکو روغتیا له جدي ستونزو سره مخ کوي.

د شکرې نړیوال فدراسیون د افغانستان د عامې روغتیا وزارت او د روغتیا نړیوال سازمان د وروستیو معلوماتو پر بنسټ وايي، د شکرې ناروغان د هېواد د بالغو وګړو نږدې ۱۱ سلنه جوړوي. د دغو اټکلونو له مخې، که اوسنی وضعیت بدل نه شي، ښايي تر ۲۰۵۰ کال پورې په افغانستان کې د ناروغانو شمېر نږدې پنځو میلیونو ته لوړ شي.

د طالبانو حکومت د عامې روغتیا وزارت تېر کال ویلي وو چې دولتي روغتونونو د شکرې ناروغانو لپاره نږدې ۲۰ زره بستري خدمات وړاندې کړي دي. خو دا شمېر یوازې هغو کسانو ته اړه لري چې د درملنې لپاره دولتي روغتونونو ته ورغلي، او د هېواد د ټولو ناروغانو بشپړ انځور نه وړاندې کوي. دغه وزارت د روان کال تازه شمېرې او د درملنې د موجودو امکاناتو په اړه معلومات نه دي خپاره کړي.

د نیمروز اوسېدونکي محمد عمر اڅکزي ویلي، په سیمه کې یې داسې ناروغان لیدلي چې د شکرې ناروغۍ له امله یې د بدن غړي پرې شوي دي. هغه د یوه ناروغ بېلګه یاده کړې چې لومړی یې د پښې یوه برخه او وروسته د زنګون لاندې برخه پرې شوې وه. اڅکزي د دې ناروغۍ د مخنیوي او درملنې لپاره د لا ډېرو مرستو غوښتنه کړې ده.

د روغتیايي ادارو د معلوماتو له مخې، د شکرې دویم ډول تر ټولو پراخ دی. په دې حالت کې بدن یا کافي انسولین نه تولیدوي او یا تولید شوی انسولین د بدن پر حجرو خپل اغېز په سمه توګه نه شي کولای. د شکرې نړیوال فدراسیون وايي، له ۷۰ سلنې ډېر ناروغان د اوږدې مودې لپاره له خپلې ناروغۍ نه خبرېږي. د وزن زیاتوالی، چاغښت، لږ فزیکي فعالیت، ناسالم خواړه، لوړ فشار، زیات عمر او ارثي عوامل د دې ناروغۍ له مهمو لاملونو بلل شوي دي.

روغتیاپالان خبرداری ورکوي چې د شکرې له امله د سترګو د لید له لاسه ورکول، د پښتورګو زیان، د ټپونو نه رغېدل، مغزي سکته، د لاسونو او پښو پرې کېدل او د زړه حمله رامنځته کېدای شي. ډاکټر باز محمد شیرزاد سپارښتنه کوي چې خلک دې د ډېرو خوږو او غوړو خوړو مصرف محدود کړي، هره ورځ له نیم ساعت څخه تر یوه ساعته پورې فزیکي فعالیت وکړي او په منظم ډول خپل روغتیايي معاینات ترسره کړي. د شکرې نړیواله ورځ هر کال د نومبر په ۱۴مه د دې ناروغۍ په اړه د پوهاوي لپاره لمانځل کېږي.