د افغان کرکټ د مینه‌والو کورEnglish ↗
افغان اتلان
کورپاڼه خبرونه

نړیوالې جزايي محکمې د افغانستان په دوسیه کې د امریکايي ځواکونو برخه وتړله

افغان اتلان · پښتو
تازه خبرونه — Afghan Atalan

نړیوالې جزايي محکمې د افغانستان د قضیې هغه برخه رسماً تړلې چې پکې د امریکايي ځواکونو او داعش خراسان ډلې د احتمالي جرمونو ارزونه کېده. د محکمې د قاضیانو له پرېکړې وروسته به د افغانستان په تړاو د څېړنو اصلي تمرکز د ۲۰۲۱ کال راهیسې د طالبانو د حکومت پر کړنو وي.

د رویټرز د راپور له مخې، د امریکايي ځواکونو په اړه دا پلټنې له ۲۰۲۱ کال راهیسې په عملي توګه درېدلې وې. د قضیې په همدې څانګه کې د اسلامي دولت خراسان څانګې اړوند ادعاوې هم شاملې وې، خو نوې پرېکړه د دواړو موضوعاتو د څېړنې پای ته رسوي.

د محکمې د څارنوالۍ دفتر ویلي چې د قاضیانو پر پرېکړه یې اعتراض کړی دی، خو د اعتراض د دلیلونو او راتلونکو حقوقي ګامونو په اړه یې نور معلومات نه دي خپاره کړي. دا موضوع د افغانستان د قضیې په تړاو د څارنوالانو او قاضیانو ترمنځ د اختلافونو تازه بېلګه بلل کېږي.

قاضیانو د روان کال په پیل کې څارنوالانو ته لارښوونه کړې وه چې د افغانستان دوسیه په دوو برخو ووېشي. یوه برخه د ۲۰۲۱ کال وروسته د طالبانو د حکومت پر ادعا شويو جرمونو تمرکز کوي، او بله هغه پخوانۍ څانګه وه چې د جګړې د بېلابېلو ښکېلو لورو، په ځانګړي ډول امریکايي ځواکونو او داعش خراسان، احتمالي جرمونه یې څېړل.

د قاضیانو په وینا، د قضیې د پخوانۍ برخې د تړلو یو دلیل دا و چې څارنوالانو ونه شوای کولای وښيي چې د افغانستان د نورو مطرح شويو تورونو په اړه د اغېزناکو پلټنو د دوام وړتیا لري. سره له دې، د طالبانو د حکومت د څلورو مشرانو پر ضد صادر شوي د نیولو حکمونه لا هم پر خپل ځای پاتې دي.

د تېر کال په پیل کې د محکمې څارنوالۍ د طالبانو مشر هبت‌الله اخوندزاده او د طالبانو د سترې محکمې رئیس عبدالحکیم حقاني د افغان ښځو او نجونو پر ضد د ادعا شوې ځورونې او تعقیب له لارې د بشریت ضد جرمونو په ترسره کولو تورن کړل. د دغو دوو کسانو لپاره د نیولو حکمونه هم صادر شوي دي.

د طالبانو حکومت هغه مهال ویلي وو چې د «نړیوالې محکمې» په نوم هېڅ اداره په رسمیت نه پېژني او پر وړاندې یې هېڅ مکلفیت نه لري. بل لور ته، لا څرګنده نه ده چې د امریکايي ځواکونو او داعش خراسان په اړه د څېړنو تړل به د نړیوالې جزايي محکمې د واک په اړه د امریکا اندېښنې تر کومه راکمې کړي؛ امریکا مخکې د محکمې د ځینو اقداماتو له امله بندیزونه هم لګولي وو.

نړیواله جزايي محکمه په ۲۰۰۲ کال کې جوړه شوې او د نسل‌وژنې، د بشریت ضد جرمونو او جنګي جرمونو د څار واک لري. افغانستان د ۲۰۰۳ کال د مې پر لومړۍ نېټه د دغې محکمې غړی شو. محکمې تر اوسه د افغانستان د تېرو شاوخوا پنځوسو کلونو جګړو کې د احتمالي جرمونو په تړاو هېچا ته سزا نه ده ورکړې.