له پاکستان او ایران څخه وارد شوي خوراکي مواد باید کنترول شي
پوهنیار ډاکتر توحیدعلی (عظیمی) د ننګرهار پوهنتون د کرنې پوهنځي د حیواني علومو استاد –
کرنه او مالداري د افغانانو مهم شغل دی چې ۸۸ سلنه وګړي پرې بوخت دي ،خو سره له دې د دومره لویې کچې بوختیا بیا هم نشی کولای چې د افغانانو ۱۰ سلنه نفوس ته غذایي مواد برابر کړي. د دې لپاره چې د خپلو غذایي موادو اړتیا پوره کړي افغانستان مجبوره دی بې شميره ډول خوراکي توکي له پاکستان او ایران څخه وارد کړي.
دا وارداتي خوراکي توکې که یوې خوا بې کفیته دي ؛ له بلې خوا د زهرجنو موادو لرونکي دي مثلاً له پاکستان څخه وراد شوې شیدې د نړۍ په بل هیڅ هیواد کې د خرڅلاو ندي ځکه په دې شیدو کې داسي مواد اچول کیږي چې ورسره د شیدو عمر اوږدیږي، خو نوموړی مواد د سرطان، هاضمي ناخوالو ، د ځیګر او پښتورګو ناروغیو رامنځ ته کوی.
پروسس شوې شیدې په طبعي ډول تر ۶۰ – ۷۰ ورځو پورې عمر لري چې باید په یخچالونو کې کیښودل شیدي مګر د نوموړیو موادو په اچولو سره یخچالونو ته اړتیا نه موندل کیږي ځکه چې دا مواد د شیدو عمر اوږدوي، خو د خلکو ژوند او صحت په خطر کې اچول کیږي. همدا ډول د پاکستان د شیدو لویه برخه د غوا پر ځای میښې تولیدوي. د پاکستان د شیدو ۷۰ سلنه د میښو شیدې جوړوي.
عموماً په تجارتي فارمونو کې له لنګو شویو میښو څخه بچي جدا کیږي څرنګه چې میښې بې غیر د خپل بچي څخه لږې شیدې تولیدوي دوی اړ دي چې د اوکسی ټوسین (Oxytocin) هارمون په تزریقولو د حیوان څخه شیدې ترلاسه کړي.
نوموړی هارمون په طبعي ډول حیوانات د بچیو په لیدو او د غولانځې په تحرکیدو پخپله شیدې افرازوي، خو که میښې خپل بچی د لوش په مهال نه ګوري ځکه خو دوی د شیدو د لوړ تولید لپاره اوکسي ټوسین هارمون استعمالوي. د دې هارمون تزریق د شیدو تولید لوړوي، خو انساني صحت ته ځینی ستونزې هم رامنځ ته کوي مثلاً که همدا شیدې یوه ښځه وڅښي چې د حمل لومړنۍ میاشت یې وي جنین به سقط کړي، که پېغلې نخونې یې وڅښي په میاشتني مرض کې ځنډ رامنځ ته کوي او په نارینو کې د جنسي تمایل قوه کموي ځکه، نو د زراعت وزارت ته پکار ده چې د لویو وارداتو لارو پر سر یا په وزارت کې په خوراکي توکیو کی د اضافی موادو (preservatives) ، زهري موادو او د غذایي موادو کچه معلومه کړي ځکه چې نوموړي مواد د نارینو په پرتله ښځو ته ډیر زیان رسوی او ښځې زموږ د ټولنې نیمه برخه ده چې د هغوی د صحت ساتل زموږ فرض دی.