کابل د ایران او امریکا ترمنځ د فشارونو په منځ کې له پېچلې پرېکړې سره مخ دی
د امریکا متحده ایالاتو د ایران د ځمکنیو اکمالاتي لارو د محدودولو لپاره نوې هڅه پیل کړې ده؛ داسې وضعیت چې افغانستان یې د خپل جغرافیایي موقعیت، له ایران سره د اوږدې پولې او له واشنګټن سره د تعامل له امله د احتمالي فشارونو په منځ کې درولی دی.
د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ د نومبر پر اتمه وویل چې د «اوسپنیزې دروازې» په نوم کاري ډلې فعالیت پيل کړی. د دې ډلې موخه د هغو لارو څارنه او محدودول بلل شوي چې د امریکا د ادعا له مخې، له روسیې، چین او منځنۍ اسیا څخه ایران ته د وسلو او ناقانونه توکو د لېږد لپاره کارېږي.
د راپور له مخې، شاوخوا ۲۰ پوځي او ملکي کارپوهان په فلوریډا کې د امریکا د مرکزي قوماندانۍ په مرکز کې د استخباراتي ادارو او خزانې وزارت له استازو سره همغږي کوي. د ډلې په فعالیتونو کې د سپوږمکۍ معلوماتو او سوداګریزو مسیرونو څارنه شامله ده، څو د ایران پر ګاونډیو هېوادونو ډیپلوماټیک فشار واچول شي او پر ترانسپورتي شرکتونو، د اسعارو د بدلون مرکزونو او نورو منځګړو بنسټونو بندیزونه ولګېږي.
افغانستان له ایران سره څه باندې ۹۰۰ کیلومتره ګډه پوله لري. دغه هېواد له چین سره د واخان له لارې او له تاجکستان، ازبکستان او ترکمنستان سره په شمال کې ګډې پولې هم لري. د منځني ختیځ چارو شنونکي علم صالح ویلي، امریکا ښايي اندېښنه ولري چې د وسلو یا نورو توکو ځینې لارې د افغانستان له پولو څخه هم تېرې شي؛ خو نوموړي دا احتمال د یوه اټکل په توګه مطرح کړی دی.
د نړیوالو اړیکو کارپوه مصطفی مدثر وايي، د افغانستان او ایران پوله د قومي اړیکو، د خلکو د تګ راتګ او د زیربناوو د محدودیتونو له امله په تاریخ کې په بشپړ ډول د کنټرول وړ نه وه. د هغه په باور، طالبان له یوې خوا له امریکا سره د تعامل او د مالي ثبات لپاره اړینو سرچینو ته اړتیا لري، او له بلې خوا له ایران سره اقتصادي، سیاسي، تاریخي او ټولنیزې اړیکې لري. نوموړي اټکل کړی چې کابل ښايي له دواړو لورو سره محدوده همکاري غوره کړي، خو دا انتخاب به د مجبورۍ له مخې وي.
علم صالح باور لري چې ایران د افغانستان لپاره د سوداګرۍ او سیمهییزو اړیکو فرصتونه برابرولای شي، په ځانګړي ډول ځکه چې سمندري لارو ته لاسرسی لري. مدثر بیا ټینګار کوي چې افغانستان په یوازې ځان د ایران د پراخې ستراتیژیکې محاصرې د ماتولو توان نه لري. د دواړو شنونکو په وینا، د کابل لپاره اصلي ننګونه دا ده چې له ایران سره خپلې اړیکې وساتي او په ورته وخت کې د امریکا له احتمالي فشارونو ځان خوندي کړي. د افغانستان او ایران د تاریخي او کلتوري اړیکو له امله، د دواړو هېوادونو ترمنځ د راکړې ورکړې بشپړ پرېکون هم ستونزمن بلل شوی دی.