د افغان کرکټ د مینه‌والو کورEnglish ↗
افغان اتلان
کورپاڼه خبرونه

بې‌ځایه کېدل افغان ماشومان له لوږې، زده‌کړو او خوندیتوب سره مخ کوي

افغان اتلان · پښتو
بې‌ځایه کېدل افغان ماشومان له لوږې، زده‌کړو او خوندیتوب سره مخ کوي

د ماشومانو د ژغورنې نړیوالې ادارې په یوه تازه راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې د کورونو او مېشت ځایونو بدلولو له امله ماشومان له پراخو بشري ستونزو سره مخ شوي دي. د ادارې په وینا، بې‌ځایه کېدو د ماشومانو خوړو، روغتیا، زده‌کړو او خوندیتوب ته د هغوی لاسرسی کم کړی دی.

«د تګ په حال کې ماشومان» نومي راپور د اووه ولایتونو له څه باندې ۸۰۰ ماشومانو او د هغوی د کورنیو له سرپرستانو سره د مرکو پر بنسټ برابر شوی دی. موندنې ښيي چې له ۹۰ سلنې ډېر ګډونوال ماشومان په تېرو درېیو کلونو کې د بې‌ځایه کېدو یا کډوالۍ له تجربې سره مخ شوي دي.

د راپور له مخې، ۵۵ سلنه ماشومانو ویلي چې د خپل ځای له بدلولو وروسته یې د خوړو ترلاسه کول کم شوي، ۴۱ سلنه د خپل روغتیايي وضعیت د خرابېدو خبره کوي او د کورنیو ۳۳ سلنه سرپرستانو ویلي چې د خپلو ماشومانو زده‌کړو ته یې لاسرسی کم شوی دی. سره له دې، له هرو لسو ماشومانو یوازې یوه ویلي چې هر ډول بشري مرسته یې ترلاسه کړې؛ حال دا چې ۹۰ سلنه ماشومان د خوړو لپاره مرستو ته اړتیا لري.

اداره وايي، اقتصادي ستونزې او د کار نشتوالی د بې‌ځایه کېدو تر ټولو مهم لاملونه دي. د سروې ۴۹ سلنه ماشومانو ویلي، کورنۍ یې د کار یا کافي عاید د نشتوالي له امله له خپل پخواني ځایه تللې دي. شاوخوا درېیمه برخه د خوړو کمښت د ځای بدلولو لامل بولي او نږدې څلورمه برخه وايي، کورنۍ یې له بل هېواد څخه د ایستلو یا د وتلو د فشار له کبله افغانستان ته راغلې ده.

راپور زیاتوي چې نږدې اووه له هرو لسو ماشومانو په تېرو درېیو کلونو کې له دوو یا ډېرو بحرانونو، لکه وچکالۍ، سېلابونو، زلزلو او جګړو، اغېزمن شوي دي. له ۱۱ سلنې ډېرو ماشومانو لږ تر لږه د یوه خوندیتوب ګواښ یادونه کړې؛ په دغو ګواښونو کې درانه کارونه، فزیکي او لفظي تاوتریخوالی او له وخته مخکې ودونه شامل دي. د کورنیو سرپرستانو ویلي چې نجونې د سفر پر مهال او د نويو سیمو له رسېدو وروسته له ځانګړو خطرونو سره مخ دي.

د ادارې په راپور کې د اته کلنې نوریې کیسه هم راوړل شوې ده، چې د روان کال په لومړیو کې له خپلې کورنۍ سره له پاکستانه افغانستان ته ستنه شوې ده. د هغې کورنۍ له پنځو لسیزو ډېر په پاکستان کې اوسېدلې، خو د وتلو پر مهال یې له ځان سره یوازې محدودې جامې لرلې. نوریه اوس د ماشومانو د ژغورنې ادارې په یوه لنډمهاله ښوونیز مرکز کې زده‌کړې کوي، ځکه کورنۍ یې د تګ راتګ لګښت نه شي ورکولای.

په افغانستان کې د ماشومانو د ژغورنې ادارې مشر اشیش دامله ویلي، نوي ځای ته رسېدل د ماشومانو د خوندي کېدو معنا نه لري. نوموړي د بې‌ځایه شویو ماشومانو لپاره د خوړو، روغتیا، زده‌کړو او ساتنې د خدمتونو د پراخېدو او د مرستو د دوام غوښتنه کړې ده. د ادارې په وینا، له ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې له ۶.۶۷ میلیونو ډېر افغانان له پاکستان او ایران څخه هېواد ته راستانه شوي او دې بهیر پر مخکې له بحرانونو ځپلو کورنیو فشار زیات کړی دی.

د ماشومانو د ژغورنې اداره وايي، له ۱۹۷۶ کال راهیسې په افغانستان کې فعالیت لري او اوس په نهو ولایتونو کې پروګرامونه پلي کوي، په داسې حال کې چې له شریکو بنسټونو سره په ۱۱ نورو ولایتونو کې هم کار کوي. د دې ادارې فعالیتونه روغتیا، تغذیه، زده‌کړه، سرپناه، اوبه، حفظ‌الصحې، د ماشومانو ساتنه او معیشت رانغاړي.