د افغان کرکټ د مینه‌والو کورEnglish ↗
افغان اتلان
کورپاڼه خبرونه

د افغانستان ـ پاکستان د سوداګریزو لارو اوږدېدو سوداګر او د پولې سیمې زیانمنې کړې

افغان اتلان · پښتو
تازه خبرونه — Afghan Atalan

د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګریزو لارو له تړل کېدو سره د دواړو هېوادونو سوداګر، ټرانسپورټي شرکتونه او د پولې سیمو اوسېدونکي له پراخو اقتصادي ستونزو سره مخ شوي دي. افغان سوداګر وايي، د خپلو فعالیتونو د دوام لپاره یې بدیلو مسیرونو ته مخه کړې، خو د لارو اوږدوالي او ترانسپورټي خنډونو د مالونو د لېږد بیې لوړې کړې دي.

د ازادي راډیو د راپور له مخې، د ۲۰۲۵ کال د اکتوبر له ۱۲مې وروسته د تورخم په ګډون د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې سوداګریزې لارې تړل شوې دي. د راپور په وینا، د دې بندښت له امله ځینې مالونه په بندرونو او مسیرونو کې د اوږدې مودې لپاره پاتې شوي او د خرابېدو ترڅنګ یې د ساتنې او انتقال اضافي لګښتونه هم رامنځته کړي دي.

یو افغان سوداګر، چې پخوا یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د ټرانسپورټ په برخه کې فعالیت کاوه، ویلي چې د عمان له لارې بندرعباس ته انتقال شوي کانټینرونه دوه یا درې میاشتې درېدلي وو. د هغه په وینا، د ځنډ له امله یو شمېر مالونه زیانمن شوي او په فراه کې د ګرمۍ له کبله ځینې غوړي خراب شوي او بوشکې یې سوری شوې دي.

د ننګرهار د سوداګرۍ خونې سلاکار مخلص احمد وايي، افغان سوداګرو د بازار د اړتیاوو د پوره کولو لپاره له بدیلو لارو ګټه اخیستې او تر اوسه یې اړین مالونه هېواد ته رسولي دي؛ خو د هغه په خبره، د لارو تړل کېدو سوداګرو ته درانه زیانونه اړولي دي. د افغانستان د صنعت او سوداګرۍ وزارت تر دې مخکې ویلي وو چې د چابهار، بندرعباس او منځنۍ اسیا له مسیرونو څخه د استفادې بهیر یې زیات کړی دی.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې سلاکار آذرخش حافظي ټینګار کوي چې لنډې او له جغرافیایي پلوه مناسبې لارې د انتقال لګښتونه کموي. نوموړي د ټولو سوداګریزو لارو د پرانیستو غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې بدیل مسیرونه، سره له دې چې د اړتیا یوه برخه پوره کوي، د پخوانیو لنډو لارو ځای نه‌شي نیولی.

د لارو بندښت یوازې سوداګر نه دي اغېزمن کړي. د تورخم اوسېدونکي وايي چې د خلکو د تګ راتګ او سوداګرۍ له درېدلو سره یې د کار او عاید سرچینې له لاسه ورکړې دي. د سیمې یوه پخواني هوټل‌وال ویلي، د لارې له تړل کېدو وروسته یې هوټل بند شوی او ګڼ هغه کسان چې د کراچیو، ویلچرو، دوکانونو او نورو کوچنیو کارونو له لارې یې عاید ترلاسه کاوه، بې‌روزګاره شوي دي.

د خیبر پښتونخوا د سوداګرۍ او صنایعو خونې مشر مخکې ادعا کړې وه چې د لارو تړل کېدو پاکستاني سوداګرو ته شاوخوا ۲،۵ میلیارده ډالر زیان اړولی؛ د هغه په وینا، د صادراتو برخه کې ۱،۶۴۴ میلیارده او د وارداتو برخه کې ۸۱۷ میلیونه ډالر زیان ثبت شوی دی. د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ ګډه خونه هم وايي چې د تورخم، سپین‌بولدک، غلام‌خان، ډنډ پټان، خرلاچي او انګور اډې په ګډون د لارو بندېدو افغان خصوصي سکتور ته میلیونونه ډالر زیان رسولی دی.

د لارو د پرانیستو موضوع د دواړو هېوادونو د امنیتي اختلافونو له امله لا هم له خنډونو سره مخ ده. پاکستان پر افغانستان د تحریک طالبان پاکستان د فعالیتونو ادعا کوي، خو طالب چارواکي دا تورونه ردوي. د راپور له مخې، د ترکیې، قطر او سعودي عربستان ډیپلوماټیکې هڅې هم تر اوسه د اختلافونو په کمولو کې د پام وړ پایله نه لري. نړیوال بانک ویلي چې د سوداګریزو مسیرونو ګډوډۍ د افغانستان پر صادراتو اغېز کړی او د ۲۰۲۶ کال په فبرورۍ کې د هېواد صادرات د جنورۍ له ۱۳۵ میلیونو ډالرو څخه ۱۲۴ میلیونو ډالرو ته راکم شوي دي.