د شخړو له امله د افغانستان بازارونه او د خوراکي توکو رسد له فشار سره مخ دي
د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام (WFP) وايي، په افغانستان کې دوامدارې شخړې د هېواد پر اقتصاد، بازارونو او د اړینو توکو پر رسولو منفي اغېز کړی دی. دغه اداره خبرداری ورکوي چې د اکمالاتي لارو هر ډول اوږدمهاله اختلال کولی شي خلکو ته د خوراکي توکو او اساسي خدمتونو لاسرسی محدود کړي.
د WFP په راپور کې راغلي چې افغانستان په وچه کې راګیر هېواد دی او د خپلو اړتیاوو د پوره کولو لپاره تر ډېره پر وارداتو تکیه کوي. دا واردات عموماً د ځمکنیو لارو او د ګاونډیو هېوادونو له لارې هېواد ته رارسېږي؛ خو طبیعي پېښې او د انسانانو له خوا رامنځته شوې ګډوډۍ دغه بهیر زیانمنولی شي.
د راپور له مخې، په ۲۰۲۶ کال کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د شخړو پر مهال د تګ راتګ د لارو زیانمنېدو د نورستان ولایت په لرې پرتو سیمو کې د اکمالاتو لړۍ ټکنۍ کړې ده. WFP وايي، په ځینو سیمو کې خلکو شاوخوا دوه میاشتې د خوراکي او غیرخوراکي توکو د ترلاسه کولو په برخه کې له سختو محدودیتونو سره مخامخ تېرې کړې دي.
دغه بنسټ زیاتوي چې د شخړې اغېز یوازې پر خلکو د مرګژوبلې او ویجاړۍ تر کچې نه و محدود، بلکې د بازارونو پر فعالیت او د سیمو ترمنځ د توکو پر لاسرسي یې هم اغېز کړی دی. د ډیورېنډ کرښې ته نږدې ولسوالیو ځینو اوسېدونکو، د WFP د معلوماتو له مخې، ویلي چې د شخړو له امله یې هټۍ تړل شوې دي.
راپور وايي، د ۲۰۲۵ کال په وروستیو او ۲۰۲۶ کال کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ شخړو مهمې سرحدي لارې تړلې او د دواړو هېوادونو ترمنځ یې د توکو پر وارداتو او صادراتو خنډونه رامنځته کړي دي. پاکستان د افغانستان د سوداګرۍ له مهمو مسیرونو څخه ګڼل کېږي؛ نو د لارو تړل کېدو د ځینو وارداتي توکو پر شتون او بیو اغېز کړی دی. له بلې خوا، افغان سوداګر او تولیدوونکي، په ځانګړي ډول هغه کسان چې خپل کرنیز محصولات پاکستاني بازارونو ته استوي، هم له زیان سره مخ شوي دي.
د افغانستان لپاره د WFP مشر جان آیلایف د همدې میاشتې په پیل کې ویلي وو چې په هېواد کې لوږه او خوارځواکي په چټکۍ زیاتېږي. د هغه په وینا، په راتلونکو میاشتو کې به شاوخوا ۱۹ میلیونه کسان، چې د ټول نفوس نږدې ۴۰ سلنه جوړوي، له داسې سختې لوږې سره مخ شي چې ژوند یې ګواښلی شي؛ دا اټکل د ۲۰۲۲ کال په پرتله ۱.۳ میلیونه زیات کسان ښيي.
آیلایف ویلي چې WFP په افغانستان کې د خوراکي مرستو تر ټولو لوی چمتو کوونکی دی، خو د ادارې په واک کې اوس د هغې بودیجې یوازې ۱۲ سلنه پاتې ده چې په ۲۰۲۲ کال کې یې لرله. د WFP په اند، د مرستو د بودیجې کمښت او د اکمالاتي لارو ګډوډي د زیانمنو کورنیو وضعیت لا سختولی شي.