ملګري ملتونه: داعش خراسان د ډرونونو او مصنوعي ځیرکتیا له کارولو سره پیاوړی شوی
د ملګرو ملتونو د ترهګرۍ ضد مبارزې د سرمنشي مرستیال الکساندر زویف وايي، په افغانستان کې د داعش خراسان څانګې عصري تاکتیکي وسایل ترلاسه کړي چې بېپیلوټه الوتکې هم پکې شاملې دي. د هغه په وینا، د دغې ډلې غړو د یادو وسایلو د عملي کارونې لپاره لازمې روزنې هم بشپړې کړې دي.
زویف دا څرګندونې د ازبکستان په سمرقند کې د «شانګهای پلس» په نوم د امنیتي موضوعاتو په اړه د کارپوهانو په لومړنۍ مشورتي غونډه کې کړې دي. هغه وویل، داعش خراسان لا هم له مصنوعي ځیرکتیا کار اخلي او د دې ټکنالوژۍ نښې یې د تبلیغاتي محتوا په جوړولو کې لیدل شوې دي؛ هغه مطالب چې د منځنۍ اسیا په ژبو خپرېږي.
د ملګرو ملتونو دغه چارواکي خبرداری ورکړ چې په سیمه او بېلابېلو هېوادونو کې نور فعال ترهګریز سازمانونه هم له ورته طریقو استفاده کوي. د هغه په وینا، انټرنېټ، انلاین اړیکې او مجازي فضا د ترهګرو ډلو د جلب او جذب امکانات زیات کړي او منځنۍ اسیا یې د نویو ګواښونو پر وړاندې لا زیانمنونکې کړې ده.
زویف وویل، د ترهګرۍ پر وړاندې باید داسې تګلارې جوړې شي چې بریدونه تر ترسره کېدو مخکې شنډ کړي، نه دا چې یوازې له پېښې وروسته ورته ځواب وویل شي. هغه همدارنګه وویل چې له لسو کلونو پورته ماشومان او ځوانان د مصنوعي ځیرکتیا پر بنسټ د جلب او جذب پر وړاندې زیانمنونکي دي او د دې ادعا د ملاتړ لپاره مستند معلومات شته.
د ازبکستان د ملي امنیت ادارې مشر بهادر قربانوف په غونډه کې د مصنوعي ځیرکتیا پر خطرونو سربېره د هغې امنیتي ګټې هم یادې کړې. د هغه په وینا، دا ټکنالوژي د همغږو معلوماتي کمپاینونو په موندلو، د معلوماتو د لاسوهنې د نښو په تشخیص او د تحلیلي چارو په پیاوړتیا کې مرسته کولای شي. قربانوف د سایبري ترهګرۍ پر وړاندې د تخنیکي همکاریو لپاره د یوه نړیوال پلاتفورم د جوړېدو وړاندیز هم وکړ.
د طالبانو د استخباراتو مشر عبدالحق وثیق، چې د طالبانو د حکومت په استازیتوب یې ګډون کړی و، وویل چې اندېښنه لري داعش او نور امنیتي مخالف عناصر له مصنوعي ځیرکتیا څخه د زهري موادو او مرګژونکو وسلو د اجزاوو د جوړولو د لارو د زده کولو لپاره استفاده وکړي. هغه ادعا وکړه چې داعش د ټیلیګرام، ټیکټاک او نورو ټکنالوژیکو شرکتونو له محصولاتو د اړیکو، تمویل او تبلیغ لپاره کار اخلي، خو له افغانستان سره همکاري نه کېږي.
د طالبانو حکومت وايي چې داعش یې سخت ځپلی، خو داعش خراسان په افغانستان کې لا هم فعالیت لري او د سرچینې د معلوماتو له مخې، د روان کال په ترڅ کې یې لږ تر لږه د درېیو بریدونو مسؤلیت منلی دی. د سمرقند په غونډه کې د ۲۴ هېوادونو او پنځو نړیوالو سازمانونو ۳۳ پلاوو د ترهګرۍ، افراطیت او له ډیجیټلي بدلون سره تړلو امنیتي ګواښونو په اړه بحث وکړ. په سیمه کې د افغانستان ثبات د منځنۍ اسیا د جنوبي پولو د امنیت لپاره مهم بلل کېږي.