د افغان کرکټ د مینه‌والو کورEnglish ↗
افغان اتلان
کورپاڼه خبرونه

فریډم هاوس: د انټرنټ نړیواله ازادي پرله‌پسې ۱۶م کال هم کمه شوې

افغان اتلان · پښتو
فریډم هاوس: د انټرنټ نړیواله ازادي پرله‌پسې ۱۶م کال هم کمه شوې

د فریډم هاوس د نوي کلني راپور له مخې، د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې د انټرنټ ازادي د پرله‌پسې شپاړسم کال لپاره کمه شوې ده. دغه امریکايي څېړنیزه موسسه وايي، مستبدانه هڅې، پراخېدونکي د عمر د تصدیق شرطونه او د مصنوعي ځیرکتیا له قوانینو ناوړه استفاده د بیان ازادي او معلوماتو ته لاسرسی محدودوي.

فریډم هاوس د «نیټ ازادي ۲۰۲۶: په نړیوال انټرنټ کې لوی بدلونونه» تر سرلیک لاندې راپور کې د ۲۰۲۵ کال له جون څخه د ۲۰۲۶ کال تر مې پورې په ۳۸ هېوادونو کې د انټرنټ وضعیت ارزولی دی. د راپور له مخې، په ۱۶ هېوادونو کې د انټرنټ ازادي کمه شوې، خو په اتو هېوادونو کې د پام وړ پرمختګونه ثبت شوي دي.

راپور ښيي چې د نړۍ یوازې شاوخوا ۹،۱ سلنه انټرنټ کاروونکي په هغو هېوادونو کې ژوند کوي چې د انلاین ازادۍ له پلوه «ازاد» درجه بندي شوي دي. متحده ایالتونو له ۱۰۰ څخه ۷۳ نمرې اخیستې او د ازادو هېوادونو په ډله کې شامل شوی دی.

ایران د انټرنټ د ازادۍ له پلوه د راپور په وروستي ځای کې راغلی دی. فریډم هاوس وايي، په دغه هېواد کې د انټرنټ ۸۸ ورځنی بندښت د انټرنټ د ازادۍ په تاریخ کې تر ټولو لوی ثبت شوی بندښت بلل شوی. له ایران وروسته چین، میانمار، اردن او نایجېریا هغه هېوادونه دي چې د انلاین ازادۍ وضعیت یې ډېر خراب ارزول شوی دی.

د فریډم هاوس د څېړنیزو چارو مرستیال کیان ویسټینسن ویلي، استبدادي حکومتونه انټرنټ د کنټرول پر یوه وسیله بدلوي او پرېکړه کوي چې څوک وصل کېدای شي، خلک کوم مطالب لیدلی شي او د چا غږ اورېدل کېدای شي. په بل اړخ کې، بنګله‌دېش د دویم پرله‌پسې کال لپاره د پرمختګ شاهد بلل شوی، ګامبیا هم ښه والی ښودلی او اېستونیا تر ټولو ازاد انلاین چاپېریال لري.

افغانستان د فریډم هاوس په دې ځانګړي راپور کې نه دی ارزول شوی، خو د همدې موسسې د «نړۍ د ۲۰۲۶ ازادي» په جلا ارزونه کې یې د انټرنټ وضعیت غیر ازاد بلل شوی او له ۱۰۰ څخه یې اته نمرې ترلاسه کړې دي. د سرچینې په وینا، په افغانستان کې د انټرنټ او مخابراتو محدود شرایط د هغې ادارې له خوا د مستبدانه انلاین کړنلارو له پراخو بېلګو سره ورته بلل شوي دي.

فریډم هاوس په خپلو سپارښتنو کې د انټرنټ د عمومي بندېدو د مخنیوي، د سپوږمکۍ له لارې د نښلونې او ډیجیټلي امنیت د ملاتړ د پراخولو غوښتنه کړې ده. دغه موسسه همداراز د ماشومانو د خوندیتوب لپاره د محرمیت پر بنسټ د عمر د تصدیقولو د لارو د رامنځته کولو پر اړتیا ټینګار کوي.