د افغان کرکټ د مینه‌والو کورEnglish ↗
افغان اتلان
کورپاڼه خبرونه

د سېلابونو او وچکالۍ ترمنځ؛ افغانستان په کاپ ۳۱ کې رسمي استازی نه لري

افغان اتلان · پښتو
تازه خبرونه — Afghan Atalan

په ترکیه کې د ملګرو ملتونو د اقلیمي بدلونونو کنفرانس «کاپ ۳۱» په داسې حال کې جوړېږي چې افغانستان د وچکالۍ، سېلابونو او د اوبو د کمښت له سختو پایلو سره مخ دی. د طالبانو حکومت په دې غونډه کې رسمي استازی نه لري، خو یو شمېر افغان فعالان او د نادولتي بنسټونو استازي پکې ګډون کوي.

د هرات د پښتون زرغون ولسوالۍ اوسېدونکی الله نور وايي، د ۱۴۰۵ لمریز کال د پسرلي سېلابونو یې کور په بشپړه توګه ویجاړ کړی او د کور ټول وسایل یې له منځه تللي دي. نوموړی اوس له خپلې پنځه کسیزې کورنۍ سره د خپلوانو په کور کې اوسېږي، بې‌کاره دی او وايي چې تر اوسه ورسره هېڅ مرسته نه ده شوې.

په غزني کې یوه کروندګره او مالداره مېرمن، چې نه یې غوښتل نوم یې خپور شي، وايي د بارانونو کموالي د دوی د ځمکو حاصلات دومره کم کړي چې د اته کسیزې کورنۍ د لومړنیو اړتیاوو لپاره هم بسنه نه کوي. د هغې په وینا، د اوبو او واښو نشتوالي مالداري هم له ستونزو سره مخ کړې ده.

د طالبانو د حکومت د پېښو پر وړاندې د مبارزې د چمتووالي ملي ادارې ویلي چې د ۱۴۰۵ لمریز کال د حمل له شپږمې د اسد تر شپږمې پورې د سېلابونو، ورښتونو، توپانونو او نورو طبیعي پېښو له امله ۳۵۱ کسان وژل شوي او ۴۳۶ نور ټپیان شوي دي. د ادارې د معلوماتو له مخې، په همدې موده کې تر دوه زرو ډېر کورونه بشپړ او تر اته زرو ډېر نور نیمګړي ویجاړ شوي او له ۲۴ زرو ډېرو کورنیو زیان لیدلی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر د ارزونې له مخې، د ۲۰۲۶ کال له پیل څخه د اګست تر لومړیو پورې په افغانستان کې له ۹۲ زرو ډېر کسان د طبیعي پېښو له امله اغېزمن شوي دي. د سټاکهولم د سولې د څېړنو نړیوال انسټیټیوټ په یوه راپور کې هم ویل شوي چې په تېرو شاوخوا ۶۵ کلونو کې د افغانستان منځنۍ کلنۍ تودوخه نږدې دوه سانتي‌ګراد لوړه شوې ده.

د ورښتونو کمښت، د واورو ژر وېلې کېدل، د اوبو لګولو لپاره د اوبو کمښت او د څړځایونو خرابېدل د کروندګرو او مالدارانو معیشت زیانمنوي. د کډوالۍ نړیوال سازمان وايي، د ۲۰۲۵ کال په لومړیو درېیو میاشتو کې په افغانستان کې نږدې ۷۹ سلنه نوې بې‌ځایه کېدنې له طبیعي او اقلیمي پېښو سره تړاو درلودې.

د چاپېریال ساتنې، زده‌کړو او پراختیا د مؤسسې مشر عبدالهادي اڅکزي ویلي، د افغانستان د رسمي استازي حضور به د هېواد اقلیمي ستونزې په مستقیم ډول مطرح کړې وای او د مالي او تخنیکي مرستو د ترلاسه کولو زمینه به یې پراخه کړې وه. د راپور له مخې، د طالبانو حکومت وايي چې د رسمي بلنلیک د نه ترلاسه کولو له امله یې په غونډه کې ګډون نه دی کړی؛ خو د دغه حکومت نړیوال نه‌پېژندل د افغانستان رسمي حضور هم محدودوي.

افغانستان په ۲۰۱۵ کال کې ژمنه کړې وه چې تر ۲۰۳۰ کال پورې به د نړیوال ملاتړ په صورت کې د ګلخانه‌یي ګازونو خپرېدل ۱۳.۶ سلنه راکموي. د طالبانو د حکومت د چاپېریال ساتنې ادارې د معلوماتو له مخې، افغانستان د اقلیمي بدلونونو د اغېزو د کمولو لپاره تر ۲۰۳۰ کال پورې ۲۰.۶ میلیارد ډالرو ته اړتیا لري. کارپوهان د اوبو د سرچینو مدیریت، د بندونو او کاریزونو بیارغونه، د اوبو لګولو د سیستمونو پراختیا، د ځنګلونو ساتنه او د طبیعي پېښو د مخکیني خبرداري سیستمونه اړین بولي.