فاروق فردا

راشه زما کلي ته
واوره په خپلو غوږو
زما دمتينو کليوالو دغرور سندري.
که دي غوږونه کاڼه شوي نه وي
زمادکلي په جګړو کي دټوپک په ډزو.
راشه زما کلي ته!
سپيني کوترو په بامونړ زموږ لوبي کوي
ته دکوترو له غمبرونو نه به وپوهيږي
چي په جګره باندي پوهيږي
زما ساده ساده دکلي خلک.
راشه زما کلي ته !
زه به دي بوځمه دکلي يتيمانو کره
چي شپه او ورځ د دروازي لاري په سترګو څاري
دخپلي ځواني کونډي مور غيږه کي
راتګ دپلار ته انتظار باسي.
پلار يي راځي؟
تا نه تپوس کوي يتيمي سترګي.
تاته دهغو ماشومانو سري خوږي سترګي الهام درکوي
که چيري سترګي دي ړندي نه وي او ويي ويني.
هلته زموږ کلي کي
ته به دجنګ په رښتياني معني ښه وپوهيږي.
راشه زما کلي ته!
زه به دي بوځم دسپين سري نړيدلي کور ته
چي يوه ورځ يي ديوالونه او بامونه جوړ وو
او بليدله هره شپه يي دخوښيو نغري.
ځوي به يي ناست و دچرګي غاړه کي
کولي لوبي له بچو سره نغري په څنډه.
هغه بوډي به دلمسو او دخپل ځوي په خنداګانو يادوله دځواني وختونه .
هغي دځوي او دلمسيانو له خنداوو سره
لاس به يي يوړله ګريوانه او شکرونه ايستل.
نن هغه کور هغسي نه دي لکه څنګه چي وو
اوس يوه تشه کنډواله ده اوبس
له هغه کور نه ټول مړه شوي دچنګونو په اور
يوازي پاته ده سپين سري بوډي
تل ويني ژاړي او دهغو نړيدلو ديوالونو زيارتونه کوي.
ته به بي کسي او زړي بوډي ته څه ووايي؟
دزړي ښځي جنګ وهلي احساس
ستا په احساس به څه اغيزه وکړي ؟
ته ووايه.
راشه زموږ کلي ته!
زه به دي بوځمه غونډي دشهيدانو ته دخپل دکلي
هلته په خپلو سترګو وګوره چي رپي بيرغونه پر قبرونو باندي
دبيرغونو درپا غږونه،
اوروي زموږ دکليوالو دغرور سندري.
ته به دهغو سرو رپاندو بيرغونو نه چي نه يي شي شميرلي په دي وپوهيږي،
چي دلته څوک دي دجګړو مينان
او دلته څوک څوک سولي ته لار باسي؟
راشه زموږ کلي ته!
هلته به وويني يوازي دباروتو او لوګليو هغه شنه بويونه
چي دجګړو له ورځو پاتي دي لا.
راشه زموږ کلي ته!
زموږ دکلي کروندي له سره شني شولي بيا
زموږ دکلي دګل ولو هغه وچ بوټي بيا شنه شول او غوټي يي کړي.
زموږ دکلي جنګ وهلي وني،
بيا پسرلي غوندي شني پاڼي کوي.
راشه زموږ کلي ته!
وګوره خلک له جګړو نه ويره هيڅ نه لري
خو دجګړو له اور او نوم ځيني دوي کرکه کوي
نه غواړي وريت شي انسانان ددي جګړو په اور کي
ځکه دجنګ له شنه لوګي څخه تيريږي
ځي دسولي په لور.
راشه زموږ کلي ته!
زموږ دکلي پيغلي بيا وهي موجونه دګلڅانګو په څير
نور نو دمرګ او ژوبلي ويره يي په زرو کي نشته.
دا به وي تل همداسي،
که چيري ته ګوته ماشي پوري بيا ونه تړي.

ستا دنظر سيوري كي،
لكه هينداره زه په نورو باندي
وړانګي ويشم.
خوبي له تا نه
يو شمال يمه چي
دماتي شوي آييني
له تيرو غاړو سره سرجنګوي.
او دخپل ځان دژوبلو ژوبلو وينو
دفواره وو ننداري ته ناست وي.
مسكو

چنګاښ 2004

دا راټول شوي لوږي
پر خپلو ستړو اوږو
غواړي زموږ دکليوالو دځنګل جنازه چيري ويسي؟
دتورو وريځو شاته
هلته چي ستوري دسپوږمي کاله کي
نور دځنګل دشينکي ونو دشنو پاڼو شنه بويونه اوريدلي نه شي.
اسمان نو چاته خپل لمن غوړوي؟.
دا لمر ليداي شي که نه؟
په خپلو سپينو وړانګو
دکومي ميني پسي ساندي بولي؟
توتکي زيري دسپرلي راکوي،
خو لا په شونډو کي يي
مات شوي نه دي دسکوت مهرونه

سم كوربانه شـــــــــول،ميلمانه كلي كي
لكـــــــــه چـــــــــي نــشته بيلتانه كلي كي

څو چي (ته) (زه) او (زه) (ته) نه شو سره
يو نيم به هم نه يــــــــــــــو درانه كلي كي

د يو و بل په ژبه نـــــــــه پــــــــــــوهيـــږو
څو مره ډير شوي دي كاڼه كلي كــــــــــي

سترګي له سترګو څخه نه شرميــــــــږي
پراته په سترګو دي بـــاڼه كـــــــــلي كي

دمنزل لاره وركه كــــــــړي مــــــونــــــــږه
مړه څــــــــراغـــــــونه دي،راڼه كلي كي

ولي جرګي او مـــــــــركـــــي نـــه كيږي
لكه چي نشته پښتانه كـــــــــــــــلي كي
مسكو
2004

څه موده وړاندي
دهيواد دعدليي له وزارته څخه
ما دخندا داداري اجازه واخيستله.

دښار په هر ګوټ كي مي
دغه پوښتنه طرحه كړي وه چي:
خلكو خندا يعني څه؟
دا ځوابونه يو په پل پسي را ورسيدل.

يو ژورناليست راته له هر څه نه دمخه دا پيغام را ليږي:
ښكلي خندا دقلمونو او دژبو آزادئ ته وايي
كه چيري ودي ليده 
زموږ سلام پري وايه.

په خپل هيواد كي يو هستوګڼ مامور
د اداري د حاضرئ كتاب كي
دخپل لاسليك په عوض داسي ليكي:
چي له تنخواه نه پرته >
دخندا بلي معني
پسي سر م خوږوه.

يوي سوالګري هم قلم را خيستي
دخپلو تيرو خاطراتو په ياد
له يوه ښكلي رسم الخطه سره
ديوي مور دزړه آواز آوروي:
چي د ماشوم دمړي خيټي دخوړلو ننداري ته ناست يي
دغه شيبه چي كله كله را پيښيږي
دخندا معني ده.

خو يو مكتب را ته راليږې دانګړ د ديوالونو دزګيرويو ايري
له دي پيغامه سره.
دسره اورونو په هينداره كي تا
چيري دځان د وريتيدلو ننداره خو به دي نه وي كړي؟
تا به ليدلي نه وي
چي كتابونو څنګه
دجهالت داور دڅڼو دلوګو وريځو ته
په بسم الله بسم الله
ليږي دخپلو فريادونو دايرو ګردونه.
تا به ليدلي نه وي
چي يو ښوونكي دهندو په شاني
څنګه دخپلي ښوونځي دكتابونو اور كي
د كوم ګنګا په نامه ځان سوځوي.
ما څو څو واره دي ليدلي په دي خپلو ګنهكارو سترګو
چي ځړولي څنګه
دپوهي پيغلي يي د دار په پړو
او دكتاب د رڼا ګانو له ايرو سره يي
دآبو جهل تابلو ګاني كښلي.
په دي كانكور كي له ګډون نه مي معذور وګڼه.

كوم يو يتيم ماشوم ليكلي دي داوښكو په رنګ:
خندا مي پلار وو وژل شوي پخوا
مور مي هم نه پوهيږي،
چي هغه چيري بي كفنه تورو خاور ته موسكا وركوي؟

له يوي ښځي نه مي
په مركه كي دا پوښتنه وكړه:
چي خندا ستا په نظر څه ته وايي؟
هغي آرامه دنظر په سيند كي ومينځلم
ترخه خندا يي وكړه ويي ويل:
خندا زامن دي چي زلمي وي وژل شوي نه.

هم يو بي كوره مهاجر راته له ليريو وطنونو معني كړي خندا:
په خپل وطن كي اوسيدل خندا ده.
خو په وطن كي يو هستوګڼ راستون شوي مهاجر پوهيږي دغسي چي:
د دي سوري سوري خيمو پر ځاي په خپل انګړ كي
دنازولو بچوٌ
ماشومانه بي غمه لوبو ته خنداوايي
له څو كلونو را په دي خوا هيره شوي موده
او نه پوهيږو چي به كله ددي لوبو نندارو ته ناست وو؟

يوه لاروي هم دا اعلان لوستي وو
او دكاغذ پر يوي سپيني پاڼي
ليكلي دا كرښه وه:
چي خپل منزل ته رسيدل خندا ده.

كوم يو مامور له خپل وزير نه دا پو ښتنه كړي
عالي جنابه په دي ښار كي يو اعلان خپور شوي
غواړي ځان پوه كړي دخندا په معني.
دغه مامور دخپل وزير له خولي ځواب را كي:
دي كنډوالو كي هسي سر خوږوي
په هغو ګټو چي له دغو كنډوالو نه در ته لاس ته درځي
لاړ شه بهر ته دماڼيو قطارونه جوړ كړه
دخندا پيغله در ته خپله راځي.
بيا دي مامور له خپل قلمه تش همدومره ليكي:
نه پوهيږم.

يوه ملا هم بسم الله كړي ده
اوږدي ثنا
اوږده دروده پسي
دخپلو سترګو درنجو دسلايي په څوكو
دسپين كاغذ پر مخ يي دغه تور خالونه ايښي:
خندا هغه ده چي دا خلك ټول كاذونه پرږدي
په جوماتو كي دالله دخوشالي له پاره
دعبادت په سجدو ستړي نه شي.

يوه كتاب هم دزړه خواله كړي:
چي څوك دي ولولي هغه خندا ده.

كوم ټوپك وال ته چا ويلي وه چي :
ته دخندا په دي كانكور كي برخه ولي نه اخلي؟
هغه په خپله راغي،
له خپل ټوپك سره يي
ښه دمزي مزي ډزونه وكړ
ما ته يي مخ واړاوه ويي ويل:
اوس دخندا په معني وپوهيدي؟

جمهور رييس ته چا ويلي وو چي:
زموږ په ښار كي دخنداوو دمعني كانكور كي برخه واخلئ
ښه به وي دا چي خلك ستاسي له نظره دخندا په معني وپوهيږي.
جمهور رييس سوړ اسويلي ايستلي
او بيا ويلي يي دي:
خندا په دي معني ده
بله دوره كي يو ځل بيا چي زه په خپله د دي ورانو كنډوالو دجوړيدلو تحليفونه وكړم.

كابل 1382