کوېټه کې د ماشومانو د سرطان له زرو ډېرې پېښې ثبت؛ افغان ماشومان هم پکې دي
د پاکستان د بلوچستان ایالت په کوېټه ښار کې د شیخ زاید روغتون د ماشومانو د سرطان څانګې د تېرو څو کلونو پر مهال د سرطان په بېلابېلو ډولونو د اخته شویو له زرو ډېر ماشومان ثبت کړي دي. د روغتون د معلوماتو له مخې، په دغو ناروغانو کې د افغانستان ماشومان هم شامل دي.
د یادې څانګې د معلوماتو پر بنسټ، د ۲۰۲۱ کال له اپرېل څخه تر ۲۰۲۶ کال اکتوبر پورې له زرو ډېر ماشومان، چې د وینې سرطان هم پکې شامل دی، له دې مرکز سره ثبت شوي دي. د څانګې مشر ډاکټر غلام جیلاني وايي، هره میاشت د نویو ناروغانو شمېر معمولاً له ۲۰ تر ۲۵ پورې وي او په ځینو میاشتو کې ۲۸ ماشومانو ته رسېدلی دی.
د ډاکټر جیلاني په وینا، د میاشتنیو نویو ناروغانو له ډلې عموماً له درېیو تر پنځو پورې ماشومان له افغانستانه وي. هغه ویلي چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د تګ راتګ ستونزې د افغان ناروغانو پر شمېر اغېز کوي. د روغتون د ماشومانو د سرطان څانګه د انډس روغتیايي شبکې په همکارۍ فعالیت کوي.
په دې روغتون کې د کندهار شپږ کلن اسد خان هم د وینې د سرطان له امله له تېرو څلورو میاشتو راهیسې درملنه ترلاسه کوي. د سرچینې د معلوماتو له مخې، د هغه روغتیايي حالت د ښه کېدو په حال کې دی، خو لا هم د سر او پښو له درد او سر ګرځېدو شکایت لري او ډاکټران یې د درملنې د دوام خبره کوي.
ډاکټر جیلاني وايي، د مرکې پر مهال لس ماشومان په روغتون کې بستر وو، له ۲۰ څخه زیاتو نورو ماشومانو ته کیموتراپي ورکول کېده او ۳۲ تنه د لومړنیو معایناتو لپاره ورغلي وو. د ماشومانو د ناروغیو متخصص ډاکټر غلام نبي ناصر بیا وايي، د عامه پوهاوي کمښت او د ناروغۍ ناوخته تشخیص د دې لامل کېږي چې ځینې ناروغان روغتون ته په پرمختللي پړاو کې ورسېږي.
د ډاکټر ناصر په وینا، اوږدمهاله تبه، د بدن په بېلابېلو برخو کې غوټې یا پړسوب، دوامداره ستړیا او د وینې کمښت هغه نښې دي چې کورنۍ باید جدي یې ونیسي. نوموړی وايي، د وینې لومړنۍ معاینه یا CBC د ځینو مشکوکو بدلونونو په موندلو کې مرسته کوي، خو د سرطان د تایید لپاره نورو ځانګړو ازموینو ته اړتیا وي.
د روغتیا نړیوال سازمان د معلوماتو له مخې، په پاکستان کې هر کال له اته زرو ډېر ماشومان په سرطان اخته کېږي او په ټوله نړۍ کې د صفر او ۱۹ کلونو ترمنځ شاوخوا ۴۰۰ زره ماشومان او تنکي ځوانان له دې ناروغۍ سره مخ کېږي. دغه سازمان وايي، په لوړ عاید لرونکو هېوادونو کې د ماشومانو د سرطان د رغېدو کچه له ۸۰ سلنې لوړه ده، خو په ډېرو ټیټ او منځني عاید لرونکو هېوادونو کې تر ۳۰ سلنې هم کمه ده. ډاکټران ټینګار کوي چې پر وخت تشخیص او مناسبه درملنه د ماشومانو د رغېدو چانس زیاتوي.