په پکتیا، پکتیکا او ننګرهار کې بېځایه شوې کورنۍ د ژمي له سختو شرایطو شکایت کوي

د افغانستان په ختیځو او سوېل ختیځو سرحدي سیمو کې هغه کورنۍ چې د جګړو او هوايي بریدونو له امله له خپلو مېنو بېځایه شوې دي، وايي د مني له پیل سره د ساړه موسم، بارانونو او نامناسبو سرپناهوو ستونزې لا پسې زیاتې شوې دي. دوی له اړوندو ادارو او مرستندویه بنسټونو د بېړنیو مرستو، خوندي استوګنځایونو او د ملکي وګړو د خوندیتوب لپاره د اقداماتو غوښتنه کوي.
د پکتیا د څمکنۍ ولسوالۍ یوه اوسېدونکي، چې د سرچینې په وینا درې میاشتې مخکې د پاکستان په یوه هوايي برید کې ټپي شوی و، ویلي چې د جګړو له امله د سیمې یو شمېر خلک شاوخوا اته میاشتې له خپلو کورونو لرې پاتې شوي دي. که څه هم ځینې کورنۍ بېرته ستنې شوې، خو د ولسوالۍ په کلیو کې لا هم یو شمېر بېځایه شوي کسان په ناسمو او کمزورو سرپناهوو کې ژوند کوي.
د هغه په خبره، څمکني غرنیه سیمه ده، هوا یې سړه شوې او ډېری کورنۍ د سون توکو د اخیستو اقتصادي توان نه لري. نوموړي ویلي چې د الوتکو د ګزمې او غږونو له وېرې ځینې کلیوال د شپې له خپلو کورونو وځي، ځکه لا هم د بیاځلي بریدونو اندېښنه لري. د طالبانو د حکومت د ادعا له مخې، د جون پر ۲۸مه د څمکنۍ په مندوخېل کلي کې هوايي بریدونو ۲۸ ملکي وګړي وژلي او ۱۵۸ نور یې ټپیان کړي وو.
په پکتیکا کې د برمل ولسوالۍ اوسېدونکي محمدالله هم ویلي چې د جګړو له امله کډه شوې کورنۍ لا نه دي توانېدلې بېرته خپلو سیمو ته ستنې شي. هغه زیاته کړې چې د پاکستاني الوتکو د غږونو له اورېدو سره ماشومان سخت وېرېږي او همدا وضعیت د خلکو د بېرته ستنېدو مخه نیسي. برمل د فرضي ډیورنډ کرښې ته نږدې ولسوالي ده او اوسېدونکي یې وختناوخت د پاکستاني ځواکونو او طالبانو ترمنځ د سرحدي نښتو شاهدان وي.
د ننګرهار په لعلپورې ولسوالۍ او د مومندو درې په شاوخوا کې ځینې بېځایه شوې کورنۍ بېرته ستنې شوې دي، خو د سیمې د اوسېدونکي نادر مومند په وینا، د ډېرو خلکو کورونه او سرپناهوې ویجاړې پاتې دي. هغه ویلي چې دغو کورنیو د جګړو پر مهال په دښتو او خیمو کې اوږده موده تېره کړې، له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دي او وروستیو بارانونو د ځمکو او پاتې کورونو زیانونه زیات کړي دي.
د سرچینې د معلوماتو له مخې، د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) په راپورونو کې ویل شوي چې د ۲۰۲۶ کال له جنورۍ څخه د اکتوبر تر لومړۍ نېټې پورې په هوايي بریدونو او سرحدي نښتو کې له ۱۱۰۰ ډېر ملکي وګړي وژل شوي یا ټپیان شوي دي. یوناما د کونړ په شلتن او د هلمند په ګرمسېر ولسوالیو کې د اکتوبر د لومړۍ نېټې د بریدونو له امله د ۱۰ ملکي وګړو د وژل کېدو او ۹ نورو د ټپي کېدو شمېرې هم تایید کړې دي.
پاکستان وايي هوايي بریدونه یې د تحریک طالبان پاکستان او نورو وسلهوالو ډلو پر اهدافو ترسره کړي، خو د طالبانو حکومت دا کړنې د افغانستان د حاکمیت نقض بولي او د پاکستان امنیتي ستونزې خپله داخلي مسئله ګڼي. د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۶ کال د جون تر ۳۰مې په افغانستان کې ۵۴ زره او ۶۶۲ کسان د جګړو له امله نوي بېځایه شوي وو. مرستندویه بنسټونه وايي، د سرپناه، خوړو، روغتیايي خدمتونو او د ښځو او ماشومانو د خوندیتوب په برخه کې د مرستو کمښت لا هم جدي اندېښنه ده.