پښتو ادب · شاعران
سرلوڅ مرادزی
د سرلوڅ مرادزی پېژندنه او شعري ټولګه. لاندې شعرونه د افغان اتلان له موجود کتابتون سره تړلي دي.
شعرونه
165 خپاره شوي شعرونه
د عثمان کاکړ تروربشپړ شعر ولولئ
د عثمان کاکړ ترور
سرلوڅ مرادزی
بیا یو لوی پښتون د قام په تړ، ترور شو
د دښمن توطیه کې سرو وینو کې سور شو
غږ د مړینې يي توپان دی زلزله ده
لرو بر افغان يي ټول په مړینه بور شو
که پلمه د مرګ يي هر څوک بله شمېري
شهادت يي په ریښتیا سره منظور شو
که پنجاب ځان بې پرې بولي قضیه کې
پښتون بیا ځلې دعوې لره مجبور شو
هر یو کاڼی چې پښتون پر کور وریږي
د ویشتون امر يي پنجاب په لاس صدور شو
په پنجاب کې به نن جشن خوشالي وي
چې یو غږ د لروبر، له مخې دور شو
د حسین منصور حلاج پخوا یو نوم وو
اوس عثمان کاکړ زموږ د وخت منصور شو
نن به کوم کور د پښتون په ژړا نه وي
چې یو مشر يي جلا، تل له حضور شو
که کاکړ يي له منځ یووړ، لار يي هست ده
مرګ يي قوم لره یو ویاړ شو یو غرور شو
پښتونخوا کې به يي تشه ابدي وي
خوا، بغل پرې سخت کمزوری د منظور شو(۱)
چې پنجاب له خپل وحشته په شا نه ځي
د پښتون پاڅون اوس خامخا ضرور شو
یادونه:
(۱ ) د PTM مشر منظور احمد پښتین ته اشاره ده
د ۲۰۲۱ کال د جون ۲۱ مه
سرلوڅ مرادزی
د وخت ښېګڼهبشپړ شعر ولولئ
د وخت ښېګڼه
سرلوڅ مرادزی
لمر لا څرک وهلی نه دی سهار تېرشو
غوټۍ خوله پرانیستې نه ده بهار تېرشو
ژوند صحنه د یوه فیلم څو شېبې ده
څه په بېړه د بریښنا په رفتار تېرشو
زه له ژونده د وفا په مینه مست، خو
ژوند پر مخ مې د څپېړو ګوزار تېرشو
خپل خولې تندی، تڼاک لاسونه ژاړي
په خزان وهلي باغ چې مالیار تېرشو
مینه وکړه چې ځوانې درنه تېریږي
که نه ژوند دې بېهوده خواروځار تېرشو
پیالې تشې کړه، ساقي په خوله پاکیږي
د ملا په خوله دې ژوند ګناهګار تېرشو
که جومات کې د ملا غومبر ته غوږ شې
وعظ يي ټول په بې عمله ګفتار تېرشو
کفاره د ځوانۍ وباسه پیرۍ کې
زلمیتوب که دې په ولږه نهار تېرشو
هیڅ ارمان دې چیرې مه پرېږده په ژوند کې
ژوند بیا نه راځي د هغو چې وار تېرشو
نه د خپل، نه د پردو شوم پردیسۍ کې
ژوند مې خوشې د پردو په دیار تېرشو
د ۲۰۲۱ کال د مۍ ۲۵ مه
سرلوڅ مرادزی
رڼا سره جهادبشپړ شعر ولولئ
رڼا سره جهاد
سرلوڅ مرادزی
لکه ورځې چې د شپې سره جګړه ده
د رڼا بیا د تیارې سره جګړه ده
غر چې لوړ دی د درې پر ځمکه لوړ دی
تل د غر او د درې سره جګړه ده(۱)
د رڼا په پار ښندنه د سرو، ده
پتنګانو چې ډېوې سره جګړه ده
تورتم زغمي خو رڼا زغملی نه شي
مجاهد د برق پایې سره جګړه ده
د برق مزي ورته پړي د دار ښکاري
نظاریانو ځکه دې سره جګړه ده(۲)
ځنګلیان له ځنګلي قانونه، نه اوړي
د ځنګل او ادارې سره جګړه ده
د ډبرې د پیر سخت، جامد فکرونو
تجدد د زمانې سره جګړه ده
د زړو دودو، پر تالي چې بڼیږي
د مچانو په خوږې سره جګړه ده
څوک چې مخه د رڼو اندونه نیسي
دا د پوهې له ریښې سره جګړه ده
چې د ژوند تغییر بدلون څخه منکر وي
دا هم ژوند د فلسفې سره جګړه ده
تحجر د فکر، مرګ د یو ملت دی
تحجر، نوې ایډې سره جګړه ده
جنګ د نوي او زاړه به تل جاري وي
نن د سولې او جګړې سره جګړه ده
جام د میو ورته نه رسي جومات کې
ملا ځکه میکدې سره جګړه ده
یادونه:
(۱ ) څونه چې غر لوړ وي، لاندې درې یې ژورې ښکاري؛ یا څونه چې درې ژورې وي، غرونه یې لوړ ښکاري.
(۲ ) د نظاریانو څځه موخه، نظارشورا ده. ویل کیږي چې د خیرخانې په غاښي او شمالي کې د بریښنا ستنې چې نن سبا په بمونو الوځول شوي، نظارشورا پکې لاس لري. کله چې نظارشورا د دوهم مقاومت د پیل خبره کوي، خلک فکر کوي ګنې دوهم مقاومت يې د بریښنا ستنو په الوځولو پیل کړی وي.
د ۲۰۲۱ کال د مۍ ۱۵ مه
سرلوڅ مرادزی
د ملا او مجاهد اختربشپړ شعر ولولئ
د ملا او مجاهد اختر
سرلوڅ مرادزی
یو تصویر
اختریزه ډالۍ
د ملا او مجاهد اختر:
جهاد څه دی د ولسونو قتل عام دی
په مارکیټ کې د ملت د پت لیلام دی
د ملت تاریخ، فرهنګ سره ضدیت دی
پر ځنګله د ځناورو یو حکومت دی
دا جهاد وو چې وطن مو کنډواله شو
ټول ملت مو په نړۍ کې اواره شو
د وطن لوڼې ځوانۍ کې شولې کونډې
کونډې څه چې بې عزته شوې بربنډې
یتیمان مو په کوڅو کې ګرځي ډلې
ګریوان څېرې، بې جامو لوڅې لپړې
له ښوونځیو مدرسو شول لېرې پاتې
امیدونه ارزوګانې شوې میراتې
د ځوانانو ډلې تښتي له هېواده
په هېواد کې د جهاد له جوړ فساده
د هجرت په لار کې ډېر ځوانان هلاک شول
څه په غرو کې د لیوانو د خوراک شول
څه سیندونو او بحرونو کې غوپه شول
د کبانو، نهنګانو خوراکه شول
څه پنډغالو کې وراسته شول ژوند په تمه
د چا زړه وچاود پنډغالو کې له غمه
د بوډۍ او د بوډا مه پوښته حال یې
نه یې څوک شته د پوښتنې او احوال يي
هر رنځور مو له خپل ژوند ځینې په تنګ دی
معیوبانو حال رنځور څخه بدرنګ دی
بیکارانو ډلې ګرځي په کوڅو کې
معتادانو ژوند به څه وي په لښتو کې
د ملا په اند چینجي ته خوله کې پاڼه
د ډبرې منځ کې رسي له اسمانه
د خوراک او د څښاک غم دې خلک نه کړي
پټ رازونه شته د خلکو ژوند به ښه کړي
ضرورت نور نه د کار نه د پلان شته
رزق رسي تر هغو چې پاس اسمان شته
که تنګسه ده که نیستي د خدای لخوا ده
د شتمنو، شتمني د خدای رضا ده
قومندان چې له جهاده لري پانګه
د جهاد د غنیمت ده وړه څانګه
د جهاد فضایل زیات دي هم له دېنه
خلک څه خبر، جهاد له فلسفې نه
په هغه دنیا به هم مجاهد لوړ وي
جنتیانو منځ کې ټولو نه به بړ وي
په مقام به د رسول یا د نبي وي
تر دا نورو جنتیانو به عالي وي
د شېدو ویالي به يې هره خوا بهیږي
د شرابو بوتلونه به چلیږي
ښه دېره به وي د لوړو چنارونو
شنه باغچه به وي د سرو او شنو ګلونو
د عطرونو اوپاشی به سار ماښام وي
معطر د جنتیانو به مشام وي
جنتي طوطیان به الوځي باغو کې
بلبلان به سره سر، وي په نغمو کې
مجاهد ځای به په ټولو کې بهتر وي
د خوب ځی به د وریښمو پر بستر وي
خوا په خوا به يي لسګونه حورې ناستې
چا به غیږ کې ورته سر ایښی، څوک ملاستې
په پستو لاسو د حورو به چاپي شی
بیا به حورو سره کټ کې په مستي شۍ
هره حوره به وي سروه په قامت کې
د دنیا نجونه یي نه رسي صفت کې
د اوبو غړپ يي چې ستوني نه تیریږي
په نرۍ غاړه يي له ورایه مالومیږي
نه صفت يي د پستو شونډو کېدی شی
هسې شونډې نه، په دې دنیا لیدی شي
په خوږوالي کې تر شاتو نه خوږې دي
په سوروالي تر یاقوتو تکې سرې دی
هره سترګه يي د زړه پر سر ویشتل کا
هر باڼه يي لکه غشی ژوبلول کا
په نازونو په ادا کې کمنظیرې
په دنیا یي ساری نشته بینظیرې
د غلمانو په لاسونو به جام پیش شي
څه جامونه به د حورو منځ کې ویش شي
له یوه سره به ټول ډوب شي نیشو کې
مجاهد به وي د حورو په مزو کې
له ماښامه به شراب وي تر سهاره
ټوله شپه به وي یو بل ته ور په غاړه
داسې حال به هره شپه بیا تکراریږي
نوې حورې به په نوې شپه رسیږي
ځینې حورې به هم ویشي جام د میو
مجاهد به یې حمله کاندې پرتیو
د غلمانو به هم وخت په وخت نوبت وي
دا نوبت به مجاهد صیب په رغبت وي
نه به رنځ وي، نه به مرګ وی تل به ژوند وي
بس مزې به وي، چړچې او تل به خوند وي
نه به ژمی، نه به اوړی نه خزان وي
یو سپرلی به تل ترتله جاویدان وي
نه به یخ، نه به ساړه نه به ګرمي وي
ملایمه ښه هوا به د سپرلي وي
څه واهیاتو څه خیالونو کې موږ ژوند دی
ژوند، ژوند نشته هسې موږ وایو چې ژوند دی
څه اختر او څه خوښي به وي ریښتیني
اخترونو کې چې څاڅي له زړو ویني
یو خیالي، دنیا مو جوړه کړه دنیا کې
اجړاګان ورته ګډیږي په هوا کې
څه جهاد دی چې د ولس په غوښو کیږي
کوم جنت دی چې دا خلک ورته پسخیږي
ژوند مو خوار شو د ملا عبث وعظو کې
دنیا تېره شوه د خیال په جنتو کې
څو ملا، څو مجاهد او څو جهاد وي
دا وطن به زیات له دې ځینې برباد وي!
د ۲۰۲۱ کال د مۍ ۱۳ مه
سرلوڅ مرادزی
د کابل د پرونۍ پېښې په غندنهبشپړ شعر ولولئ
د کابل د پرونۍ پېښې په غندنه
سرلوڅ مرادزی
د عقیدې په نوم بدي
عجیبه ده چې جومات ځای د ترور شي
او ملا پکې د بل وطن مزدور شي
د سپېڅلي ځای په نوم چې نفرت ویشي
سکه وروڼه خود یو بل سره تربور شي
مدرسه که د وسلو د زده کړې ځای شي
شاګردان يې کارولو ته مجبور شي
برخلیک د داسې ملک به جنازې وي
خوږ وطن به يې په خپلو وینو سور شي
چې قران تفسیر یاسیر د غنیمت شی (۱)
څه تفسیر به د تورات او له زبور شي
چې مکه محبس د فکر و عقیدې شي
نور جهان به جوړ زندان د رنتنپور شي( ۲)
عقاید خو ټول د فکر ازادي ده
انسان ولي عقیدې په نوم مزدور شي
په بیرغ چې د مکې، شمشیر انځور وي
جنګ به ځکه د اسلام د دین دستور شي
د جهاد په نوم جګړه، عرب کلتور دی
جهاد ولې د باقي جهان کلتور شي
فابریکه که د جهاد داسې چالان وي
ترې پیدا به هره ورځې یو منګور شي
که داعش، که القاعده که مجاهد دی
دا په اصل کې ملا له خېټې بور شي
مخبرۍ په زیرخانه کې بیا تدریس شي
بیا انګریز د استعمار په لاس صدور شي
چا چې موږ ته د جهاد په نوم دام ایښی
یوه ورځ به دام کې خپله ګېر ضرور شي
که پنجاب موږ ته وطن نن تنور کړی
لیري نه ده چې يې خپل وطن تنور شي
یادونه:
(۱ ) یاسیر مختصر ته وايي
(۱ ) رنتنپور په هند کې د مغلو په پیر د زندان نوم دی چې ستر خوشال خان پکې بندي وو.
د ۲۰۲۱ کا د مۍ ۹ مه
سرلوڅ مرادزی
د نعمت روان په یادبشپړ شعر ولولئ
د نعمت روان په یاد
سرلوڅ مرادزی
څه په توره، څه په بم څه په زندان مري
دا څه حال دی هره ورځې چې افغان مري
کوم ضمیر ته به په ژوند ارام حاصل شي
په ژوندوني کباب شوي چې ځوانان مري
میندې بورې، خویندې بوري، ښځې کونډې
د شمشاد له قده پورته مو زلمیان مري
یتیمانو شمېر تر نیم نفوسه زیات شو
په دا حال که څوک وجدان لري، وجدان مري
د معیوبو احصایه به څوک رقم کړي
په سلګونو هره ورځې معیوبان مري
د انسان په انسانیت د سړي شک شي
د ښارونو پلونو لاندې چې روږدیان مري
مرګ د چرګ او د چرګوړي زغمل ګران دی
څونه ګرانه ده چې مخ کې دې انسان مري
جګړې هسې رنګ ناورین په وطن راوست
چې نږدې ده زموږ ټول نام ونښان مري
په تاریخ او په فرهنګ مو غدۍ ګډه
تېر مو څه چې حال، اینده مو همزمان مري
د بامیانو د معبد پوښتنه وکړۍ
که نه دا ځل د معبد پرځای بامیان مري
ژوند د هيلو، ارمانو یوه ټولګه ده
ودې نه شي چې د چا هیله ارمان مري
د وروستي دیدن په تمه، هیله پاتې (۱)
پردیسۍ کې بې دیدنه مې جانان مري
کاشکې نه وای، دغه وخت ته رسېدلی
د ګېدړو په لاس چیرې چې زمریان مري
دښمن دروغ وۍ چې نعمت يې له منځ یووړ
نه نعمت مري، نه يې روح او نه روان مري
اروا يې ښاده او یاد يې تلپاتې!
یادونه:
(۱) له دې بیته مې موخه خپل کشري ورور، ارواښاد اشرف جاوید دی!
د ۲۰۲۱ کال د مۍ ۶ مه
سرلوڅ مرادزی
زه او ملابشپړ شعر ولولئ
زه او ملا
سرلوڅ مرادزی
ستا په ژوند هغه، زما دا قبوله
ستا دې وي ستا؛ زما، زما قبوله
ستا خپله خوښه ده که ژاړې، خاندې
ما ته خندا، خپله ژړا قبوله
زه یې نسیا نه غواړم، نقد يې غواړم
که ته نسیا خوښی، نسیا قبوله
که ته جنت غواړي په بله دنیا
ستا خپله خوښه اقتضا قبوله
زما په دې دنیا جنت خوښیږي
دا دې زما وي، هغه ستا قبوله
چې هره ورځ جنت پر خلکو خرڅ شي
هیچا ته نه ده، دا سودا قبوله
زما لپاره د جنت خواست مکړه
ما ته همدا ښکلې دنیا قبوله
ته پوه شه، حورې او غلمان دې پوه شه
ما ته د خپل وطن لیلا قبوله
د جنت ټول شراب دې خپله وچښه
ما ته قطره، دلته په غلا قبوله
جنت شېدو ویالې دې ټولې ستا وي
ما ته شېدې د خپلې غوا قبوله
هلته د شاتو منګوټي تشوه
ما ته د ګوړې مربا قبوله
تین او زیتون، خرما دې ستا خوراک وي (۱)
تا ته د ټولو اشتها قبوله
وريښمین بالښت د جنت ستا تکیه شه
دلته پر کټ زما تکیا قبوله
د جنتي ونو سوړ سیوری ستا شه
زما تودوخه د دنیا قبوله
ته د خیالي جنت باغونه ستایه
زما د ملک د بڼ ښکلا قبوله
ته په جنت کې عربي غږیږه
دلته پښتو ژبه زما قبوله
ته د ثواب په نوم انسان وژی شي
ما ته ده مینه د هر چا قبوله
تا ته د بل عقیده سپکه ښکاري
ما ته د هر مذهب تقوی قبوله
که ستا د خلکو تنویر بدې راځي
زما په ټول عالم رڼا قبوله
که ستا زوړ دود، زړه دنیا خوښیږي
زما نووښت نوې دنیا قبوله
زما په کار کې به غرض نه لرې
په خپل مسلک کې دې بوختیا قبوله
ژوند به په ګډه کړو، جګړه به نکړو
زما اوستا پر دې سلا قبوله
ته پخپل لار ځه، زه په خپله لار ځم
ستا دې هغه وي، زما دا قبوله
یادونه:
(۱ ) اینځر ته، په عربې ژبه کې تین وايې.
خپله ګونابشپړ شعر ولولئ
خپله ګونا
سرلوڅ مرادزی
دنیا د اوښکو فوارو اخیستې
د ژوند خوښي رانه جګړو اخیستې
داسې شېبه نشته له غم بېغمه
د غم نړۍ مو په پیسو اخیستې
ملامتیا ده زموږ خپله ټوله
نامه مو خوشې د پردو اخیستې
ژوند مو پخپله دوزخ کړی ځانته
ځمکه اسمان مو په ګیلو اخیستې
خپله ژوند نکړو، ننداره د ژوند کړو
موږ تش مزه له نندارو اخیستی
ناست یوو د بلې دنیا ژوند په تمه
دلته د ژوند ارزو څو غلو اخیستی
دومره ساده یوو چې هر وخت غولیږو
ژوند ښېرازه مو افسانو اخیستې
راځۍ په ګډه اوپاشي پرې وکړو
د بابا مېنه اور لمبو اخیستې
شونډې يې ځکه سپېره غونې ښکاري
سرخې د شونډو اننګو اخیستې
یو د ساقي پیاله کې خوند پاتې دی
نورو پیالو مزه اوبو اخیستې
د ۲۰۲۱ کال د اپریل ۱۳ مه
مرادزی
بدلونبشپړ شعر ولولئ
بدلون
سرلوڅ مرادزی
وخت له موږ غواړي خپل تقدیر بدل کړو
د ژوند په اړه زوړ تفسیر بدل کړو
وخت ځي پرمخ، موږه په شا روان یوو
د وخت ملګري شو، مسیر بدل کړو
چې وايي انسان سره اختیار، واک نشته
دا د پېړیو وروست تعبیر بدل کړو
چې په پېړیو يې خپل ولس دوکه کړ
هغه اخوند، مفتي او پیر بدل کړو
چې په جهاد سره فساد يې دود کړ
دغه پلمه، ناره تکبیر بدل کړو
تر ګیرې لاندې چې شیطان ګرځوي
دغه پردی ملا خنزیر بدل کړو
دود او سنت مو ژوند اسیر نېولی
راځۍ تقدیر مو د اسیر بدل کړو
د خرافاتو بازار ټینګ وتړو
ورته اړم، قفل و ځنځیر بدل کړو
دا د خدایګوټو بتان ټول نسکور کړو
بت ماتولو ته تدبیر بدل کړو
چې برخلیک يي را ته غم لیکلی
نور برخلیک د غم او ویر بدل کړو
زمان له موږ نوی تفسیر غواړي
د نیکه زوړ تفسیر یاسیر بدل کړو(۱)
تربګني بس کړو، دښمني دفن کړو
وجدان بدل کړو، خپل ضمیر بدل کړو
د ۲۰۲۱ کال د اپریل ۵ مه
یادونه:
(۱ ) تفسیر یاسیر (مختصر تفسیر) په پښتو ژبه زما د نیکه ارواښاد مرادعلي د قران کریم ژباړه او تفسیر دی. یسیر مختصر ته وايې.
مرادزی
سجده په میخانه کېبشپړ شعر ولولئ
سجده په میخانه کې
سرلوڅ مرادزی
سجده په میخانه کې
زموږ په برخه دي د غم خبرې
د راکټونو او د بم خبرې
سهار چې ویښ شم له نیمګړې خوبه
اورم د ویر او د ماتم خبرې
کوم تفاوت يي خاص په منځ کې نشته
دي د طالب که د دوستم خبرې
د جمعیتیانو منځ کې لا ګرمې دي
د ستمیانو د ستم خبرې
یو «نه منم» د ګلمرجان نه تنګ یوو
بل امریکا د ځم، نه ځم خبرې
که جنګ جګړه وي نو همدومره بس دی
غواړو د سولې او سلم خبرې
پس له پېړیو ملاجانه بس کړه
د دوزخونو جهنم خبرې
نور د غوږونو پردې یو نه لرو
پریږده د جهل او تورتم خبرې
بار بار تکرار دې له ممبره راځي
د مار، نولي او د لړم خبرې
اوس دا منسوخې افسانې شمیری شي
هم د حوا هم د ادم خبرې
راځۍ بدل کړو خپل ازل او تقدیر
تغییر کړو لوح او د قلم خبرې
کاشکې په ژوند د وطن بیا ووینم
د عظمتونو د پرتم خبرې
بیرته د مینې او دوستۍ دور شي
غزل کې پیل کړو د صنم خبرې
ځۍ میخانه کې په سجده پرېوځو
هملته دفن کړو د غم خبرې
مرادزی