د افغان کرکټ د مینه‌والو کورEnglish ↗
افغان اتلان

پښتو ادب · شاعران

عبدالباري جهاني

د عبدالباري جهاني پېژندنه او شعري ټولګه. لاندې شعرونه د افغان اتلان له موجود کتابتون سره تړلي دي.

د شاعر پېژندنه او ادبي اثار

د کندهار ښار د کابل دروازې د شمالي  کلا فصيل او باميزو کوڅي  په  تقاطع کي يو کور  دی چي  د احمد شاهي عصر دمشهو شخصيت اشرف الوزار  شاوليخان باميزايي د استوګنې مېنه وه .
په دې کور کي يو خوش سليقه، بې ازاره  او پرهېزګاره  سوداګر او سېدئ. ښاغلی عبدالباري جهاني ، چي نن په فرهنګي  حلقو کي  د پښتو ژبي د نازکخيال شاعر په توګه يو پېژندل  سوې څيره ده ، او شعر يې د پښتو  ادبي زيرمي پر حجم باندي ، د کيفيت او محتوی په لحاظ، ډيره رنګينه  اضافه ده، د نوموړي سوداګر (اروا ښاد حاجي عبدا ﻻحمد) مشر زوی دی چي زما په حساب پنځوس کاله وړاندي په همدې کورکي زېږېدلی دی.
پر يو استاد (مرحوم ملا محمد نور اخند)  مو ديني زده ګړي ګړي، او د کندهار د ميرويس په لېسه کي مو تر دوولسم ټولګي پوري يو ځای درس لوستی دي .
او په  يو کال  پوهنتون  ته  تللي  يو.  زه چي اوس دا کرښي کتږم، ذهن ته مي د نيمي پېړۍ ښو خاطراتو  هغه  ډك  ژوند تداعي ګېږي چي په  ريشتيا س ره  په  وياړلو  ارزي .  زه په هيواد  کي پاته سوم او دی  يې تر يو لړ سرګردانيو وروسته امريکاته   و رساوه وروسته  ماته  هم  مېنه  سره  تبۍ سوه او سر نوشت دا دی د څو کلونو راهيسي د کاناډا اوبه راباندي چښلي دي .عبدالباري جهاني د تعليم په دوران کي شوخ، له درسونه سره يې علاقي خو مستعد شاګرد و.
په هماغه وخت کي له شعر سره مينه وه، شاعرانه و لولې يې  درلودلي ...  د محلي سندرغاړو محفلونه ته ورتلئ او د کندهار  د مشهورو شاعرانو سلام بابا، ملا منان اخند، ميريحي، او مولوي بريالي (شهيد)  ډير شعرونه  يې  په  ياد  زده  وه. حافظه يې دومره پياوړي وه  چي محلي سندرغاړو به ده په مخ کي هغه غزلي نه ويلې چي نورو  ته  به   يې  زده کېدل  نه غوښتل. ځکه  چي عبد الباري جهاني به په يو وار اورېدلو سره حافظې ته  سپارله او سبا ته به هماغه منحصر بفرد غزل د عبدالبري جهاني په کتابچه کي درج وه، جهاني په کلاسيکه موسيقي کي ښه وارد و ، او د موسيقي مقامونه  په مسابقه کي به چي په هغه وخت کي د ځوانانو مشغله وه، پاته  نه  راتلئ له شوخي طبعي سره د ډېرو نازکو عواطفو څښتن و، او په برنده ځوانۍ کي مي څو ګښته ليدلي دي چي له سترګو څخه به يې لپي لپي اوښکي ګرېوانه ته تويولې

سرچینه: په افغان اتلان کې د شاعر شعري ټولګه

شعرونه

45 خپاره شوي شعرونه

چي رانه سې پسرليهبشپړ شعر ولولئ

چي رانه سې پسرليه

عبدالباري جهاني

د خوشحال خان خټک د بهارپه قصيدې په پيروي

هی افسوس چي بيا به رانه سي بهار
نه ځولۍ ځولۍ ګلونه نه ګلزار
نه ښايسته به سي ټالونه په پېغلانو
نه ولاړ به وي زلمي کتار کتار
نه روان به وي همزولي لاس تر غاړه
نه نورورز نه ګل سرخ نه شالمار
نه به ښکلي وي د ښتونه په زلميو
نه به پورته له باغونووري چغار
نه هب بيا خوشال ايستلې توره راسي
نه به بازغوندي منګول سره کي په ښکار

نه به سره تبۍ کي مځکه د مغولو
نه لښکر به د غليم کي تار په تار
نه مرغان به د رحمان پر غزل ژاړي
نه بې ګوري څوک فالونه پر ګفتار
نه به څوک د قناعت په اطلس وياړي
نه به ګرځي په خرقه کي شهريار
نه به کړنګ وشنو پيالو ته حميد ورکي
نه به شونډي پکښي ويني د خپل يار
نه به اوښکي تويوي پر مسافرو
نه به فرش کي په لېمو دلبر ته لار
مهاجري سولې ورځې شبستان ته
د تور تم لښکر نيولی د لمر ښار

نه د زرکو په نارو دي غورنه ښکلي
نه بازان خوني منګول تېره منقار
نه نارې دي د چڼچڼو د قُمريو
نه شاهين پسي وتلی دي په ښکار
په ګزمو د شيطانانو سترګي ګرځي
منګي نسته پر ګودر باندي کتار
پاولي نه کوي شرنګی پر ګودرونو
پېغلي نه لري خالونه د سينګار
نه غوټۍ دي د سوما له اوبو مستي
نه لښکري د بورا ګرځي خمار
نه وږمې ګرځي په شپوکي د ګلونو
نه شبنم له غونچو الوزي سهار
هره خوا ګرځي لښکر د صيا دانو
اوس بلبل ترانې نه وايې په جار

د نارنجو ګل به څوک ګرېوان ته يوسي
محتسب چي وي وهلی ننګرهار
څوک به وليکي خاټول ته غزلونه
د مرګي لښکر چه پروت وي پر مزار
ګناه کاري سوې جنډۍ د زيارتونو
نه سخي سته نه لمن د لاله زار
جنازې دي چي را اوري پر کورونو
مستي نه لري کوڅې د کندهار
ستا په نوم چي ورانوي د وطن څلي
ربه ته يې په لعنت که ګرفتار

باران په شپه کيبشپړ شعر ولولئ

باران په شپه کي

عبدالباري جهاني

تــــه یـې اورې د بــاران څـاڅـکي تــــویـــېـــږي؟
پــه څـــه زور پـرمـخ د مـځکــي را اورېـــــــــږي؟
هــــم څـــڅـېـږي پــر بامــــــــونـــــو هـــــــم کړکیو
پـــرغــوږو یـې آواز څـــومـــــره ښــــــه لـگېـــږي
څــه بېــغــمه څــــــــه  ارام ورتـــــه پــــراتـــــه یـــو
پـه لـمــن کـي د تــیــارې جـــــهـــان ډوبــــېـــــږي
زمــوږ لـه خـــونـي بـهـر ټول جــــهان تیـــــاره دی
د آسـمـان تـر لـمــــن څـــــــاڅـــکي را څــڅېـــږي
د دې  سـتـر بـاران پـه مــــخـکـی دواړه هیـــڅ یو
پر دې مځـکه زمـوږ وجــــــــود نـه مـعـلـومـېږي
یـوځـل پـاڅـه دا زمـــــــــا ږغ په غـــــوږو اورې؟
زمــا اواز دی تـر غــــــوږونـــــو در رسېــــــــږي؟
یـوه شـــــپـه بـه لـــــکـه نـــــن بـــــاد او بــاران وي
پـه هـمـدې کـور کـی چـی اوس پکښي پراته یو
نـه بـه اورو نــه بــــه ویــــنـو نه پوهـــــــــــــېــــــږو
هـېـر مـي نـه سي زه او ته به دواړه مــــــــــړه یــو.
بی بی رابیابشپړ شعر ولولئ

بی بی رابیا

عبدالباري جهاني

بـــی بـــی رابــیــا هـــــغــــه د عــــــرش مـــــلـکـــه
هــــــا نـــــــازولـــــې د خـــــــــالـــــق لا مــکــــــان
چـــی یـــې لـــه ژونــده وو شــیـــــطـان شــــــړلی
چـــی یــې پــه زړه کــی ځـــای نــیــولـی یـــــزدان
چــی یـــې پـیــونــد وو د احــتــیـاج شـلـــولـــــی
لار ور څـــــرگــنـــده وه د کـــــــــور  د رحــــــــــــان
چـــی د دنـــیـــــا لـــــه نـعــمــتــونــــــــــو گــوښــه
چـــی پـــه خـــلـــوت کــی یـــې جـوړ کـړی  جهـان
هــم یــې کــوثــر هــــــم یــې دلـــــبــر ورســـــــــــره
هــغـــه ســـېــرابـــه  لــــــــــــه وصــــــال د جــانــان
د پــســـرلـــي پـــه یـــوه ښــــــکـلـي مــــــاښـــــــام
چــــی د نــسیــم لــه نــــــازه مــــســت وه گــــــلان
ســپــوږمــۍ څــیــــرلــی وو نـــقـــاب د وریــځو
ځــلــېــدل ستــــــــوري پــــر ســیــنــه د آســمـــان
لــه شــاه زلـــــمــــــیـــو وه رنــــــگــیـــن بــاغـونـه
پــه مـــیــخــانـــو کـــی نــڅـېــدلـــه مــــستــــــان
د جــام پـــر شـــونـــډو تــشــېـــــدل خـــــــمــــونـه
تــر آســمــانــو تـــلــلــې  نــارې د مـــــــغــــــــــــان
نــغـــمـــه،ربـــاب،شـــهبـــاز، مـــطــرب نڅېدل
پـــه پــــنــــجــــرو کــــــی ژړېــــدل بـــــلـــــبـــلان
مــیـــنـځــي ور نـــاري کـــړل بـــي بــــــي را ووزه
چــــی قـــدرتـــونــــه د ســـبحـــــــــــــان ووینـــــې
ســـپــیــنــی ســـپـــوږمـــۍ ســره د ســتـورو اتڼ
پـــر شــنــــــه کــمــبـلــه د آســمــــــــان وویــنـــــې
د پــــــــــســـرلـــي لــه نــشـــې مـــستـــي پـــاڼــي
چـــی کـــــرشـــمـــې د خـــپـــل جـــانـــان وویــنې
بــــــي بــــــــي ور ږغ کــــــــړلـــه دنــنـــه راســــــــه
چــــی پـــه خـــلـــوت کــــي دي یـــزدان وویـــنــې
پــــه دې تـــیـــاره کـــی لــــه جــــــــهــانـــه گــوښه
پــــــخــپــلــه نـــور  د لامـــکـــان وویـــــــــنــــــــې
چــــی بـــې گـــلـــونـــو بـــلــبـــلان وویـــــــــنــــــې
چــــی بـــې لـــه شـــمـــعی پــتــنــگــان وویــنـــې
بــــي بــــي رابــــیـــا هـــــــغــــــه د عـــرش مـــلکه
پـــه خـــپـــل خـــلـــوت  کـــی لا مـــکــان تــه تلله
هـــغــې پـــه زړه کـی وو خــپــل عـرش جوړ کړی
د ســتـــرگـــو رپ کـــی خــپــل جــانــان تــه تـلـله
پــه قـــنـــاعــت یـــې بــل پـــیـــونــد شــــــلولـــی
لــکــه شـــغــلـــه اووم اســـمــــــان تـــه تــــلــــلـــه
د هــــغـــې ټــــول وجــــود لـــه مــیــنـی جــوړ وو
خــــو پــه ســیـنـه کــی یــې یـــوه مــــــیــــــنـــه وه
هــــغـــې یـــوازی یـــو جـــانـــان پــېـــــژنـــــــــدی
دغـــه یـــوه دغــــــــه پـــــــخــــــــــه مـــــیــــــنــه وه
کــــه یـــې لـــه غــــیـــره وو پـــیــــونـــد شـــلــولی                           
هــــغـــې لـــه زړه وو هـــــر نـــفـــرت شــــــــړلــــی
لــــکه لـــمـــبـــه لـــه هـــره عـــیــــــبـه پــــاکــــــــه
زړه کـــی یـــې مـــکـــر د شـــیـــــطــان وژلـــــــــی
هــــغــــــې ویــــل د لا مــــکـــان خـــــــالـــــــقــــــه
د کــــایـــنـــاتـــو او جـــهـــــان خـــــــــــالــــــــقــــه
چــــی دي دنـــیـــا کـــی زمـــا نــصــیـب کړی دی
هـــغـــه دي ورکـــړه دښـــمــنــــــــــانــــــــو لــــــــره
خـــپــــل جـــنـــتـــونــه نـــعــمــتــونـه کـــــوثــــــــر
ورکـــړه پـــېـــرزو یـــــې  کــــه دوســـتـــانـــو لـره
مــا لـــره بـــس جـــــانـــانــــه ســتـــا مــیــــنــــه ده
د زړه پـــه کــــور کــــی مـــي تــــنـــهـــا مــیــنه ده
بــــي بـــي رابـــیـــا هـــغــي د نـــور مــــېـــرمـنــي
هـــغـــي د هــــر انـــســـان پـــه درد خـــوږ مــنـــي
پـــه یـــوه لاس کــــی یـــې ډک جـــام نـــیـــــولــی
او پــه بـــل لاس کـــی یـــې وه ســـره اورونـــــــــه
تـــلـــلـــه د غـــرونـــو او د ښــــتـــونو پـــــــر لــور
لا یـــې پــــه مــخ کـــي وه یــــاغـــی سیـــندونــــه
ویــــل یـــې اور د دوږخـــــــونـــــــــــــــو وژنـــــــم
چــــی نـــــه انـــگـــار نـــه یـــې لـمبې پاتــــه سـي
ورځـــمـــه اور یــې پـــه فـــردوس گــــــــــــــــډوم
چــــی نــــه کــــوثــــر نــــه یـــې ویــالـې پـاته سي
چـــی نـــه انـــســـان جــنــت تــه ومــســــېــــــــږي
چــــی نــــه لـــمـــبــــې د دوږخ وغــــــورېــــــــــږي
چــــــی نـــــه پـــــه زړه کـــــی یـــــې د حـورو طمع
نـــــه د ســـقـــــر لـــــــه خـــوبـــه ولـــــــــړېــــــــږي
غــــــــواړم بــــــې  طـــــمــــع بـــېــلــه ډاره انــسان
 د زړه پـــه کـــور کـــی  ځــای کــړي نــوم د یزدان
پـــرېـــوزي ســـجـــدې تـــه د خـــالـــق لا مــکـان
پـــه شــپــه اوورځ یــــې وي پــه زړه کــی  جـانان
بـــی بـــی رابـــیـــا هــغـــی د نـــور مــېـــرمـــنـــي
هـــغــــی د هــــــر انــــســـان پــــه درد خــوږمــني
د نـــفـــرت زڼــــــی لــــه ســــیــنــې ایـــســـتــلـــی
ریـــښـــې د مـــیني یـــــې پــــــــه  زړه کــــی پلني
چی یې سوځــلي وې د زړه پـــــــــر غــــــولــــــــي
د عشق له اوره د شیـــــطــــان څــــــــرمـــــنــــــــي
ځکه یې عرش کړی  خــــــلوت کی وو ځـــــــــای
او نـــــــازولـــــــــې وه د مـــیـــنــــــی د خــــــدای.
٢٠٠۴-٦-٩
ویرجینیا
بیا راغلی پسرلی دیبشپړ شعر ولولئ

بیا راغلی پسرلی دی

عبدالباري جهاني

بـــــــیـــــا راغـــــــلی پــــــــر وطـــــــــن دی نوبهار
بیا نسیم غوټۍ شـــــیــــنـــدلـــــي پــر گــــــــلزار
شپې ځولۍ د پرخي راوړي تر گـــــــــلونــــــــــــو
غېـــږه ډکـــــــه لــــــــه شبنم اخـــــــــلي ســـــــــهار
بیا د غــــــــرو لمنـــــــــي مستي کـــــړې شپېلیو
بیا جوړه سو له شپانه سره مــــــــــــــــالـــــــــــدار
بیا لښکر د مـــــــــــرغـــــکیـــــو دی راغــــــــــلی
بیا بــــورا گــل ته سینه سپـــــــړي پـــــه خـــــــــار
له سړو بــــــادونــــــوتـــــللي تـــــــوتـــــــکۍ دي
را ستـــنــــېــــږي چـــــــی لښــــکر لښــکر په وار
د شینکي آسمان سینه لــــــه زاڼــــــــو ښـــــکلې
غاړگۍ کی ورتـه جـــــــوړه هــــــــــــر کــــــــــــتار
له باغونو له ځنــــــــــــگلونــــــو پــــــورته کېږي
د بــلبـــــــلو تــــــرانــــــــې هـــــــــــزار هــــــــــــــزار
بـــــــیا تشــــــېــږي ډک جـــــــامـــونه د سرو میو
بیا د خم څنگ ته پراته دي تــــــــوبــــــــه گـــــــار
بیا ساقي دی له مستۍ څـــــخـه زنـــگېـــــــــږي
بیا د زړو له کلي کـــــــــــــوچ وکـــــــــړ خــــــــمار
بیا حمید په شنه پیاله کـــــــــــــي مــــــی راوړي
پر شین زړه لري د سرو شونـــډو پــــــــرهـــــــــار
بیا خوشال د پښتنو پــــــــه تـــــــورو ویــــــــاړي
غوړېــــدلی په اهــــــــاړ کــــــــــــــی لالــــــــه زار 
د ســـــاقـــــــي لـــــه گـــــوتـــــو سـره بڅري اوري
له محفله عـــــقـــل کــــــوچ کــــــــوي پـــــــــه وار
له مطرب سره شهـــــبــــاز او ربـــــاب نـــــاڅـــي
له نغمو پاڅي لمبــــــــــې کـــــــــرار کـــــــــــــــرار
شیخه نن به له مستیو امــــــــــــــان غــــــــــواړې
چی زلمی ساقي راغلی دی پـــــــــــــــر ښــــــــــار
د دښتو لمني سرې دي لـــــــــه غــــــاټــــــولــــــو
ږغ د زرکــو ســــــــو را پــــــورتــــه لـــــــه کهسار
څه نارې دي څه مستۍ دي څـــــــــه آســــــــــونـه
څـــــــه سخي دی څـــــــه جنـــــډۍ ده څــــه مـــزار
گل غونډۍ تـــــــــــه ارغــــــــوان دی راوتــــــــلی
بیا یې ناوې کړه سینگار  د چــــــــــاریــــــــکـــار
پر دښتونو د پېــــــــغــــلــــــوټــــــو ځـــي پلټــني
له امــــو تـــــــــــر ابـــــــاسیـــن اوکنــــــــدهــــــار
مبارک دي وي گلونـــــــــه د نـــــــــــــــارنــــجـــــو
پرې ټولېــــــــــــږي چـــــــی زلمي د ننــگرهــــــار
کلي کور ته یې  د رنگ جامې اغـــــــــــوستـــــي
گل یې پوري دی په سرو پــــــــــــه چـــــــــــــنــــار
څه سندري څه چاربیتي څـــــــــــــه غـــــــــــــزلــي
څه مطرب څه ملنگ جان څــــــــــه یــــې اشعــار
د کلات پر خړه خاوره لمبــــــــــــې نــــــــاڅـــــــي
د بادام ونو سپــــــــــــړلــــــــــــی دی انــــــــــگــار
شگوفو یې له سالو دی رنگ دی اخــــــیستــی
کــــــه سالــــــو تـــــــــــــه شگــوفو کړ رنگ تیار
په لمن وهي پېغلوټي ســـــــــره گلـــــــــــونـــــــــه
په اوربل کی یـــې ټـــومبي کتـــــــــــار کتـــــــــار
سره غــــــــورځــــــکه ده پـــــه زړه د ارغنداو کی
کندهار راوړي گـــــــــــلونـــــــــــــه د انــــــــــــــــار
د نارنج او د بادام پــــــــــــه سیــــــــالــــــــي وزي
را ایستلي یې ښــــاخـــونــــــه دي گلـــــــــنــــــــار
له بېد مشکو سره ځـــــــــي کــــــاروان د مشکو
تر ختنه یې نسیــــــــــم وزي پــــــــه ښــــــــــــــکار
هره ونه یې پــــــــوښــــــــلې  ده لــــــــــــــه گـــــــلو
لکه ښکلي پېغلي نه غواړي ســــــــینــــــگــــــار
در واري دي سم کوڅې د بــــــــــاتــــــورانـــــــــــو
غبرگي سترگي دي ړنــــــــدې ســـي د اغـــــــیار
په پېړیو په دې  غرونو دې دښــــــــــتو کــــــــــي
سول لښکر د میرڅمنو تــــــــار پـــــــــــه تـــــــــار
نه په برخه یې سپرلی ســـــــــــو نـــــــه گــــــلونــه
نـــــه یــــوه شېبه چـــــــــا کــــــــــــړی دی قــــــــرار
دا وطــــــــــن پــــــه قــــــــــوالــــــــــه دی د زمریو
په میراث یې پـــســـرلــــــي وړي لـــــه پـــــــــلار
ما ویل چی بیا به دلــــتــه پــــــــــسرلــــــــــی وي
بیا به رنـــگ د گـــــــــلو نــــــــــــه راکـــــــــوي لار
له خیبره تــــــــــــر مــــــــــالانـــه بــــه وطــــــن وي
له پنجشېره تــــــــــــر هلمنـــــــــده کور د یــــــــار
غر او سمه هره لوېشت به یـــــوکـــــــــــــهول وي
راته زېری دی راوړی نـــــــــــــــن رویــــــــــــبـــــار
وایـــــی ږغ دی د سورنــــــــــــا او د ډولـــــونـــــو
کجاوې دي چــــی راځـــــي پر اوښـــــــــو بــــــــار
په یـــوه نــــــــــاره اتـــــــــڼ تــــــــــــه دي وتـــــــلي
ځوان بـــــــــوډا یــــــــــې گــــل ټومبلي پر دستار
د ښایستو پېغلانو شـــــــرنگ دی په دښتوکی
پر اوربل یې دي بوتکۍ پـــــــــه غــــــــاړه هــــار
له باغو راځــــــــي نــــغـــمې د چــــڼــــچــــڼـــیـــو
له ویالو راځــــي ږغـــــــونــــــــــــه د آبـــــــشـــــار
له گورم سره نـــــــــــارې د گــــــــــوروانــــــــانــــو
د آسونو له پښو پــــــــورتــــــــــــه دی  غــــــــــبار
ږغ راځـــــي د شهیـــــــدانــــــو لـــــه جــــنـــډیـــو
مبـــــــارک دي وي نـــعـــمـــت  د کـــــردگــــــــــار
زموږ د وینو برکت دی چی ســــــــــپرلـــــــی دی
تر وطن موکړل زلمي ســـــــــرونــــــــــــه جــــــــار
اوس یې وساتۍ زلمیو بـــــــــوډاگــــــــــــــانــــو
هم په وینو هم په مټو هــــــــم پـــــــــــه زیـــــــــــار
هري لوېشتي یې له وینو رنــــــــــگ اخیـــستی
لــــه ښـــــارگــــــــه د غـــــــــــازي او د ســـــــــالار
مخ بـــــــه تـــــــور وي د خــــــزان په دې وطن کي
کـــه پیدا مو مشــــــــران کړل ایـــــــــمانـــــــــدار
هېر یـــــــې نـــــه کـــــی ســـــــره زخمونه د زلمیو
پر دې مځـــــکه د چــــــــا نــــــــه ســــــی منت بار
د دې خاوري یــــــــو څښتن دی یـــــــو مــلت دی
چی پردي نه کـــــړی د خپــــــل قسمت واکــــدار
دې وطن کی چی اوسېــــږي یــو افـــــغـــــان دی
نـــه غــــلام پکښي پیدا دی نــــــــــــه بــــــــــادار
چـــــی یـــــــــې بېل گڼي دښمن دی د دې خاوري
یا یې بولۍ لېـــــــــــونـــــــی ، نــــــه دی هوښیار
مبارک مـــــــــو پسرلـــــــــــی ســــــه افـغانـــانــو
تـــــــر قیـــــامتـــــــه دي  ژونـــــــدی وي دا بــهار
څو چي ستوري د آسمان پـــــــر سینــــه ښکاري
چی زمان وي چی لا لمـــــــــر کــــــــــوي رفــــتار
د افغان اولس بیـــــــــــرغ بــــــــــه لا رپــــــېــــږي
لا بــــــه ســـــــرې سکـــــــــروټـي پاشي پر اغیار
قصیدې د جهاني بـــــــــــــه ویـــــــــل کـېـــــــــږی
پر ســــــــــخی، پــــــــر گل غونډۍ ،پر شالمار.
٢٠٠٥-١٥-٢
ویرجینیا
عدالتبشپړ شعر ولولئ

عدالت

عبدالباري جهاني

پخوانیو زمانو کی یو هیواد وو
په مابین کی د لویو غرونو کي آباد وو
غرونه ډک له جواهرو له لعلونو
هم د سرو او هم  د سپینو له کانونو
بهېدل یې په لمن کی لوی سیندونه
خدای ورکړي وه دښتونه شنه باغونه
په ښارونو کی د هر څه ارزاني وه
پر مخلوق  د نعمتونو پرېماني وه
له ملکونو به راتلل ورته مالونه
د ورېښمو پکښی تلله کاروانونه
سترگي سرې وې ورته تل د دښمنانو
هره ورځ به وې حملې د گاونډیانو
لا یو جنگ به نه وو سوړ   بل به لښکروو
د یوې حملې به پای د بلی سر وو
دوه آفته یې نازل وه پر قومونو
سرچینه یې وه د ټولو پرهارونو
ځغلېدله به  زده کړي له تعلیمه
لکه ماته چی څوک وکړی له غلیمه
بل یې نه وو اتفاق په ټول وطن کی
چی یو تن مخي ته  جوړ د خپل دښمن کي
غولېدل به تل په ټونگ د رقیبانو
بلوسېدله به پر مېنه  د خپلوانو
په وطن کی چی یې هر څه مشران وه
یو د بل د وینو تږي غلیمان وه
د ړانده اولس په مېنه پاچهان وه
ټول غمونه یې تر شا په غم د ځان وه
د لېوانو غوندي سرې خولې او منگولي
یا به خپلو یا د بل وینو لړلي
چی په هر ځای کی حاکم یا صوبه دار وو
پړسېدلی لکه خوگ په غوښو بار وو
حاکمان  ټوله په زړو کی سره مله وه
په وطن کی یو د بل په مرسته غله وه
په کورونو کی یې خښتي وې د زرو
لپي لپي د الماسو جواهرو
په وطن کی یې پاچا د غلو سلطان وو
یو آفت وو نازل سوی له آسمان وو
په ښکاره پر اولسونو مهربان وو
پټ د خپلو حاکمانو نگهبان وو
ور معلوم وو هر کردار د ظالمانو
ور څرگندي وې ټولۍ د قاتلانو
نه یې لنډ کړله لاسونه د بدانو
نه یې واورېدل عرضونه د خوارانو
نه یې بېره وه له خدای نه له عذابه
نه له ورځي  د حساب  او له کتابه
په  دا منځ کی یو حاکم  له حاکمانو
چی ملگری وو د غلو داړه مارانو
په زړه سخت و تر پړانگانو تر لېوانو
ور تریخ کړی یې ژوندون  وو د ښاریانو
یاغی سوی وو   یو وخت له شهریاره
فراري سو تښتېدلی وو له ښاره
اردلیانو د حاکم ورور وو نیولی
لاس تړلی یې له کوره را ایستلی
د حاکم ورور یې حاضر کړ په دربار کي
په حضور د مهربانه شهریار کي
د حاکم د ورور نارې سوې شر او شور سو
چی خبر یې له فریاده کلی کور سو
ویل خدایه څه گناه  څه می تادا ده
زما له لاس څخه ختلې څه خطا ده
شهریار ویل ته اوس هم خبر نه یې
لا خبر دي  د گناه په اثر نه یې
د یاغی او د قاتل حاکم چی ورور یې
دغه بس ده چی خپل قام لره  پېغور یې
له یوې موره چی څوک وي زېږېدلي
په گناه وي همېشه شریک راغلي
د حاکم  د ورور نارې سوې ویل خدایه
ته پوهېږې  بېگناه یمه له ځایه
نه پلار والی نه ورور والی په اختیار دي
دا کارونه اسماني د کردگار دي
چی په وینو یې لړلي دي لاسونه
چی د خلکو یې چور کړي دي کورونه
تباه کړي چی یې کلي او ښارونه
چی له څېلمي یې وژلي اولسونه
هغوی سرې سترگي په ښار کی حاکمان دي
سلامي ورته پوځونه د سلطان دي
بې گناه دلته  وگړي قصاصېږي
بې گناه د بل په تور دار ته کشېږي
پاچا وویل بېشکه گناه کار یې
ته د سختو سزاگانو سزا وار یې
چی هم ورو  یې د یاغي پر دې برسېره
لا دي ژبه ده  اوږده له حده تېره
تاته ښایی سیاه چالونه  زندانونه
ستا د ژبي دي په کار تېره تېغونه
چی عبرت سي په وطن کی د ښاریانو
د یاغیانو قاتلانو د خپلوانو
بېگناه د جلادانو تر تېغ تېر سو
د پاچا او له درباره څخه هېر سو
د پاچا د عدالت کېدې خبری
مطربانو ورته غبرگي کړې سندري
 شاعرانو ورته جوړي قصیدې کړې
له کیسو یې ربابونو  نغمې سرې کړې
یو له  بله چی دښمن سي اولسونه
ورانوي د یوه بل د ابا خونه
چی پر کور یې غوړېدلی جهالت وي
په نصیب به یې همداسي عدالت وي
هی توبه د هغه قام له بدمرغیو
چی قسمت یې سي په لاس  د گاونډیو
قتلوي په یوه بل تربور قومونه
ځغلوي یې په میراث پاته مالونه.
٢٠٠۴-۴-٩
ویرجینیا
د ازل بندیوانبشپړ شعر ولولئ

د ازل بندیوان

عبدالباري جهاني

د پسرلي یوه ښایـــــــــسته سهـــار کـــــی
له شنه اسمانه پـــــــــلوشــــــــــې را اوري
زه په کوټه کی یم فـــــــــــــکرونـــــــو وړی
پر کتابونو د لمر وړانــــــگی ښـــــــــوري
د کړکۍ شاته می لـــــه ونـــــــو څــــــــخه
د مـــــــرغــــکیـــــو آوازونــــــــــــه راځـــی
راتــــــه د تېر پسرلي یــــــــــــاد راولـــــي
راته د تېر عمر خیـــــــالـــــونـــه راځــــــي
پر خپلو سپینو وېښتو  لاس تــــېـــــــروم
زړه ته یو یو زلـــــــمي کـــــــــلونــــه راځي
نامرادي ورځــــــــــی می پر زړه را اوري
لکه تیاره کـــــــــــــــــی  چی ږغونه راځي
گوره چی څـــــــــــو پسرلي مخکی دلته
پــــــر شنو ښـــاخونو مرغکۍ ناسته وه
لکه له قــــــافـــــــــــــه راوتـــــلې پـــــــري
په ځان غره لکه بدرۍ نــــــــاســـــــــته وه
د فرشتو د نور له گــــــوتــــــــــــو جـــــوړه
په رنگ رنگینه نـــــاوکـــــۍ  نـــــاسته وه
پر شـــــنو ښــــــاخــــــــلو یې ترانې اوډلې
پر سرو گلونو یې نغـــــمــــــې شیندلـــــې
د حــــــال پــــــه ژبـــــه یـــــې د لاري کیسې
دانه دانه راته په خـــــولـــــه پـــېیــــلـــــــي
څـــــــــه د زړې ځــــالـــگۍ نــکل په خوله
څه یې دنــوي کـــــور کیسې کـــــــولــــــې
زه په هغه توره کوټه کـــــــی نــــــــاست یم
زه لــــــــــــه هغې کــــــړکــــۍ برگونه وینم
هغه د سرو گلونو تـــــاندي لـــــښــــــــــتي
هغــــــــه د گـــــــلو امېلونــــــــه ویــــــــــــنم
 د کړکۍ شاتـــــه پسرلی تېــــــرېـــــــــــږی
د مــــــرغکیـــــــــو کـــــــاروانــــونه ویـــنم
په هرکاروان کی  د مرگي هنگــــــــامـــــه
د خزانونو یــــــــــرغـــــلونــــــــــــه ویــــنـــم
هغه مرغۍ چی یې نـــغمې کـــــــــرلــــــــې
چی ترانــــــــې چــــــی یـــــې کیسې پېیلې
ورک به یې چېــــــری وي وروستي ږغونه
پر کوم ولات بـــــــــــــــــــه وي خزان وهلې
بل پسرلي بــــــــــــه  وي  هم ځای  ورکړی
نـــــــــوي ځـــــــالــــۍ ته به وي هم راغلې
کــــــــه بـــــــه د منگولــــو  د خزان نیولې
یا بــه ژلــــــۍ د پـــسرلــــــــي وژلــــــې
اوس له هغې نغمې کلونه تېـــــــــر دي
اوس پر هغې شېبې عمرونــــه تېر دی
پسرلي ښخ ســـــــول د خـــــزان پر لمن
پر لحدونـــــــو یـــــــې وختونه تېر دی
زما  د کړکــــــــۍ شاته تېرېږی زمان؟
کـــــــــه زه هم مـل یم د همدغه کاروان
نه می خپل سیوری  نه می پل ولیدی
نــــــه پــــــه دې  لار کی چا لیدلی روان
چا بــه د عــمــر قـــــافـــــله بـــــــلــــلــــې
نه یې هی هی نه یې ښکارېږی ساروان
چــــــی لا بــــــه څونه برېښنا وپړکېږی
چــــــــی لا به څونه وغړومبېږی اسمان
څومره گلونــــــــه بـــه  لا وویـــــــــنــــمه
څونه به  وینم لا  د  پــــــرخــی بــــــــاران
څونه به واورمه اشنــــــا ږغـــــــــونــــــه
څونه به ونـــــــاڅــــــی بــــــلبل ته گلان
څومره به یاد کم لــــــه زلمیو ســـــــــــره
د ځوانۍ خوب د مستۍ تللی داستان
چی لا به څونه پسرلي وشمــــــــېرم
لا څه بادونه به راځي د خــــــــــــــزان
لـکه چی ماته را یــــــادېـــــږي تللي
ما به هم یاد کي پاته سوي یــــــاران
خو دغه سر به راته نه ســــــي معلوم
دا حقیقت بــــه راتـــه نــــه سي عیان
چی په لـــــحد کی به بندي اوسېږم
که پـــــه ژوندون یم د ازل بندیوان
راته ښکارېږی چی بندی پیدا دی
د مور له غېږی ترقیامته انسان.
ویرجینا
۲۰۰۴/۵/۱
چرگ او بازبشپړ شعر ولولئ

چرگ او باز

عبدالباري جهاني

یوه ملـــــــک کـــــی هستوگــــــن چېرته  لوی خان و
خان لا څه چی پـــه تــــربـــــرونــــو کــــی ســــلطان و
په سل گـــــونـــو یې جــــــــوړ کــــــــړی وه بـــاغــونه
 بهېدل  یــــــــې پـــــه شــنـــو ځـــمکــو کی سیندونه
ډېـــــــر شـــــــوقـــــــی و د ښکارونـــــو د بــــــازانـــو
 په بــــازانـــو کی پـــــــاچـــــــا و د سیــــــــــالانــــــــو
ډلـــــــی ډلـــــــــی یــــــــې  درلــــــودې د مـــرغــانـــو
 د کـــــــــــوتــــــــرو د سیسیو د چــــــــرگـــــــــانــــــــو
یــــــــــوه ورځ د چـــــــــــرگ او باز سره جرگه ســــــوه
د جـــــرگــــــــې خبــــــــــر کـــــرار کــــرار تــــرخه سوه
کلــنـگی چــــــرگ  تــــــــه بـــــاز وویـــــــل مــــغروره
کبــــــــرجـــــنـــــــه بـــــــې وفـــــایــــې لـــکه تــــــــوره
لـــــــه سهاره تـــــر مـــاښـامه په نس مــــــــوړ یـــــــې
پر بامونو باندی  گرځې پـــــــه زړه ســــــــــوړ یــــــې
کـــــــــــرۍ ورځ درتــــــــــه رسېـــــــږی نـــعمتـــونـــــه
 د جـــــــوارو درتــــــه ډک دی گــــــــودامـــــــــونــــــه
نــــــــه مــــــــــــــی وږی یــــــوه ورځ یـــــې تـــه لیدلی
 نـــــــه پــــــــه کـــــــــــار پسی بـــــادار یــــې استولی
نه له تــــــــــا کـــوی څـــــــــــوک تمه د کـــــارونــــــــو
 نـــه وزر لـــرې د لـــــــویــــــــــــو پــــــــــــروازونـــــــو
ورځ دی تېره پــــــــه خــــــــــوښـۍ سی په سیـلونــــو
  د مستیه بــــــــــاســـــې زور تـــــــر آذانــــــــونـــــــــو
خو چی کله نــــوکـــــر ځــــغلـــــــی چــــرگــــان نیسی
دوی دوې خپلی کړی دوې پور کړی دوې رانــیسی
کـه کمکی دی کـــه لـــویـــان دی پـــــه نـــــاروســــی
څــــــوک پــــــه منـډو سی څوک پورته پر بامو سی
ته هم گډ سې په ټــــــــولـــــــــۍ کــــی د چــــرگـــانـو
  خلاصوې یې پـــــه ځغستا لــــه انـــسانــــــــانـــــــو
زه چی بــــاز یـم خـــــــدای را کـــــــړی شهـــپــــرونــه 
 تر یاغی وزر مـــــــــی لانـــــــــدی دی لـــــوی غرونه
د اسمـــــان پــــــر لـــــــور کـــــــــومـــــــه پروازونـــــه
کښته ویــــــــنم سمنــــــــدر خــــــــــونــــــی مــوجونه
له هیبته می پر مځکه مــــــــرغـــــــــان ورک ســـــی
 په سینه کــــــی د اسمان تیـــــت او پــــــرک ســــــی
له مشوکی لــــــــــه منــــــگولـــــی می لــــړزېــــــږی
د سرو سترگـــــــو لــــــه هیــبــته می بـــــېــــرېــــــږی
زه راوړم له هسکو غــــرو څـــخه ښـــــــــکــارونــــــه
 زما له وهمه په هوا کــــــــی چـــــــــــــوی زړونــــــــه
خو چی کله می بــادار وبــــــولــــــــی ځــــــــانـــــتــــه
 له اسمانه یې را لــــــــــوېــــــږمـــــه گـــــرېــــوان تــه
یا یې کښېنم پر اوږو یــــــا پــــــــــر لاســـــــونــــــــــو
منتظر د اشــــــــــــارو یــــــــــــــــم د امــــــــــرونـــــــــو
کلــــنگی چــــــرگ ویـــــل غــــــــــــوږ ونیسه بــــــازه
 زه اوتــــــــــــه دواړه مــــــــرغــــــــان دواړه هــــمرازه
ستــــــا خــــــــبری د شهپر مــــــی اورېـــــــــدلـــــــــی
 د تېره منـــــــــگول کیـــــــسې مــــــــی دی مـــنـــــلی
مگــــــر تاکله پـوخ کـــــــــړی بــــاز لیــــــدلـــــــــــــی
تــــــا کبــــــاب دی د بـــــــــــازانـــــــو اورېــــــدلـــــی
کله باز دی چـــــــــا خـــــــــــوراک لـــــــــــره وژلـــــــی
 تا لیدلی دی په سیــخ چــــــــېرتــــــــــه پـــېـــیــــــلی
زما په مخ کی زما چـــــــــرگــــــــــوړی حـلالېــــــږی
زه یې وینــــــم زمـــــا همــــــزولـــــــی کبـــــابـــېـــږی
چــــی د خـــــان پـــــه کور کی ږغ د مېلمستیا ســــی
 د چــــــرگــــــانو پــــه کــــــور گــــــډه واویــــــلا سی
هر یو چـــــــــرگ خپــــله چــــــاړه ویــنی اوبو کـــــــی
د سینې  ورنونو غــــوښـــــــی پـــــــه دېــــــگو کــــی
د جوار چی موږ تـــــــه ډک لــــــــــــری لاســـــــــــونــه
 زموږ پر غوښو هره شپـــــــه بـــــــــاســـــــــی ټېغونه
او چی تــــــا کـــــــــړې د شهــــــپر لاپــــــی آغـــــازی
نو درواخله دا یـــــو څــــــــــو خبــــــــــــری ســــــــازی
ته ښاغلی یې په کــــــــــــور کـــــــــی د خـــــانــانــــــو
چی په ښکار وزې د خپلو همـــــــنــوعــــــــانــــــــــــو
ځان پاچا گڼې په کـــــور کی د مــــــــرغـــــــــانــــــــو
خو په لاس کی یې غـــــــــلام د انسانــــــــــانــــــــــــو
تر هغو به یې خــــــــانـــــــــانـــــــــــــو تـــــــــــه منـــلی
 چی د ښکار له زوره  نه یې لا لـــــــــــوېــــــــــــدلـــی
چی تېـره دی وی منــــــگول تېــــــز دی شهـــــپر وی
 په اسمـــــــــــان او سمنـــــــــدر کــی دی لاس بر وی
یوه ورځ چی دی منـــــــــگول کــــی ختم زور ســــــی
 په هغه ورځ بـــــــه دی ژونـــد درته پېــــغــــــور سی
یو کـــــــم اصـــــل درته وایی بــــــــل بـــــــد ذاتـــــــــه
 د ناز کــــور به دی ســــــــی بـــــــل ظالم پـــــــاتـــــــه
چی تر تـــــــــا پــــه زړه کی سخت او گـــــړنـــدی وی
په نیولو او څـــــیـــــرلــــــــــو کـــــــــی زمـــــــری وی
لټوی چـــی غــــــر اوسمــــه لانـــــــــدی بــــــانــــــدی
 په منگول څیری نسونـــــه وروستـــــــه وړانـــــــدی
ستــــا پــــه شـــان به هغه  هم اخــــتـــه پـه ښکار وی
 نـــــــا زولـــی بــــــه د میـــــــــــر  او د بـــــــــــادار وی
ته به یې هېـــــــــــر یـــــــې د بــــــــادار د نــوکـرانـــــو
  مسخره بــــه یــــــې  د ډ لــــــی د چـــــــرگـــــــانــــــــو
٢٠٠٠-١٨-٨
ویرجینیا
مني تهبشپړ شعر ولولئ

مني ته

عبدالباري جهاني

ته د افــــــــغــــــــان ولــــــس دهــــــــــرې هــــېــــلــې ســــر ته ولاړ  
تــــــــه ئـــــــــې پـــــــــه خــــــــوب او هم په ویښه ئې نظر ته ولاړ
تـــــــــه ئـــــــــې دهـــــــــر قــــــدم مـــــلــــګـــــرې او د هر نفس یار
تــــــــــــه ئې پــــنــــځـــــه وخـــتـــــه دورانــــې خونې ور ته ولاړ
تـــــــــه ئـــــــې دتــــــورو شـــپـوپه زړه کې خپکۍ ئې د خـوب 
تـــــــــه ئــــــې مـــــــدام لکه بـــــلاغوندي ســــحــــرتـــــــــه ولاړ
تــــــــــــه مــــــــــې تــــــعـــبـــیر ئې د خوبونو ، ترجمان ئې ماته
خــــــــــزانــــه دغـــــه دې ده  مــــېــــنــــه تــــــه مېزبان   ئې  ماته
تـــــــــه ئـــــې بــــــــهـــارکــــــې دغــوټېو خندا ګانو کې پروت 
تـــــــه دګـــــلــــــــــونــــــــو په عطرونو ، ښکلا ګانو کې پروت
تــــــــه د نـــــودو پــه حــــــــرکـــــــت او خوځېدو باندي ښکېل
تــــــــه ئـــــــــې د پـــــاڼــــوپه ځلااو نواګانوګانو  کې پــــروت
تــــــــه د هــــــر بـــــوټــــــي پــــــه ریـــښه او په تنه  باندي سپور
تـــــه ئـــــې دهــــرې ونـــــــې تــــــــــن او پـه ساه ګانوکې پروت
تـــــه یو رښتین ، ژوندی تصویر د خــــــــړ افـــغـــــان ئې ماته
خـــــــــــــزانــــــــه ! دغــــــه دې ده مــــېـــنـــه ،ته ميزبان ئې ماته
د تــــنــــکـــۍ پــــــيـــغــــلې په بارخو او سترګو ته ښکاریږی
دنــــــــوي ځــــــــــوان پــــــــه انــــنــــګــواو بریتو  ته ښکاریږی
د هــــــــر افـــــغــــــان وجــــــــــود ته ته دخپل سینګار  ورکوی
قـــــد کــــې ئـــــــــــــې ته ، څيره کې ته او په تلو ته ښکاریږی
تـــــه ئـــــې خــــنــــــدا او په خوښۍ کــــې لـــکــــــه لمر ځلیږی
 د غـــــم پـــــــه ســـوز ، په اوښکوته او ساندو ته ښکاریږی 
تـــــه  لـــــه وفـــــــــا نــــــــــه ډک مـــــلــــګــــری دافغان ئې ماته 
خــزانه  !دغـــــــــه دې ده مــــــــېــــنـــــه تـــــــه  مېــــزبان ئې ماته
 دلـــتــــه لا پـــــاڼــــــــه شــــیـــــن پـــنډک وي چې زیړیږي له تا
ګــــــل لا غــــــوټــــــــــــۍ وي چـــــــــې له ویرې نه لرزیږي له تا
دلــــتــــه پــــــــه پـــــــرخـه کې هم  ستا دوجود نخښه ښکاری
شنـــــیـــلــــئ غـــــــوړیږي نه لـــــــه ځمکې ، چې ویریږي له تا
بــــــــــاران ،  اوبـــــــــه  او وریــــځـــــې دلـــتـــه خرابي  راولي
څاڅـــکـــــې ، ذرې ، هـــــــــلــته   ويدي  او یا  پاڅــیږي له تا
پسرلی وی  نورو ته، خو تـــــــــــه رښـــتــــیــن جانان ئې ماته
خـــــــــزانـــــــــــــــــه ! دغــــــــه دې  ده  مېنه ته مېزبان  ئې ماته
بې یارهبشپړ شعر ولولئ

بې یاره

عبدالباري جهاني

شمعه څه لري بې سره، چې يې ځـــــارکړي
په قدوم او قدمونود جانـــــــــــــــــــان کې؟
 
پتنګ ولې ځان لوګی نه کړي له شمــــعې
بې له یاره به څه ژوند وي په جهـــــان کې؟
 
دعوهبشپړ شعر ولولئ

دعوه

عبدالباري جهاني


کندهار مې د بابا
په قباله دی
که پنجشير دی که واخان دی وطن زما دی

هره لوېشت مې د نيکه او بابا ګور دی
په هر ګام باندې لحد او کفن زما دی

هر غاټول يې زما له وينو رنګ اخيستی
دا په وينو روزل سوی چمن زما دی

له نيکه راپاتې سوی په ميراث دی
دا د مشکو رباتونو خــــُــتن زما دی

سرداري يې زما په پچه ده ختلې
له آمو تر مست هلمنده مامن زما دی

که تاجک دی که اوزبک دی يو افغان دی
ددې خاورې هزاره ترکمن زما دی

چې فکرونه د نفاق پالي په سر کې
امتياز يې د وهلو کشتن زما دی

ښه يې زما دي ، بد يې زما دي هر څه زما دي
ددې خاورې ارغوان او زغن زما دی

دلته هره تيږه کاڼی بدخشان دی
دا لالونه، غرونه غرونه دمن زما دی

د ازل تقسيم باغوان يم پيدا کړی
دا بهار دا لاله زار او ګلشن زما دی

دا مورچل مورچل پکتيا او دا شېربريتي
چې فلک به کوږ ورګوري دښمن زما دی

که ميرويس دی که اکبر که مسجدي دی
هره توره، هر ميدان او تورزن زما دی

فتحه زما ده، فخر زما دی، جشن زما دی
شهيد زما دی د ويرژلو شيون زما دی

چې په زړه کې څه درتېر نسي اسمانه
چې پرون مې د نيکونو و نن زما دی