د افغان کرکټ د مینه‌والو کورEnglish ↗
افغان اتلان

پښتو ادب · شاعران

عبدالباري جهاني

د عبدالباري جهاني پېژندنه او شعري ټولګه. لاندې شعرونه د افغان اتلان له موجود کتابتون سره تړلي دي.

د شاعر پېژندنه او ادبي اثار

د کندهار ښار د کابل دروازې د شمالي  کلا فصيل او باميزو کوڅي  په  تقاطع کي يو کور  دی چي  د احمد شاهي عصر دمشهو شخصيت اشرف الوزار  شاوليخان باميزايي د استوګنې مېنه وه .
په دې کور کي يو خوش سليقه، بې ازاره  او پرهېزګاره  سوداګر او سېدئ. ښاغلی عبدالباري جهاني ، چي نن په فرهنګي  حلقو کي  د پښتو ژبي د نازکخيال شاعر په توګه يو پېژندل  سوې څيره ده ، او شعر يې د پښتو  ادبي زيرمي پر حجم باندي ، د کيفيت او محتوی په لحاظ، ډيره رنګينه  اضافه ده، د نوموړي سوداګر (اروا ښاد حاجي عبدا ﻻحمد) مشر زوی دی چي زما په حساب پنځوس کاله وړاندي په همدې کورکي زېږېدلی دی.
پر يو استاد (مرحوم ملا محمد نور اخند)  مو ديني زده ګړي ګړي، او د کندهار د ميرويس په لېسه کي مو تر دوولسم ټولګي پوري يو ځای درس لوستی دي .
او په  يو کال  پوهنتون  ته  تللي  يو.  زه چي اوس دا کرښي کتږم، ذهن ته مي د نيمي پېړۍ ښو خاطراتو  هغه  ډك  ژوند تداعي ګېږي چي په  ريشتيا س ره  په  وياړلو  ارزي .  زه په هيواد  کي پاته سوم او دی  يې تر يو لړ سرګردانيو وروسته امريکاته   و رساوه وروسته  ماته  هم  مېنه  سره  تبۍ سوه او سر نوشت دا دی د څو کلونو راهيسي د کاناډا اوبه راباندي چښلي دي .عبدالباري جهاني د تعليم په دوران کي شوخ، له درسونه سره يې علاقي خو مستعد شاګرد و.
په هماغه وخت کي له شعر سره مينه وه، شاعرانه و لولې يې  درلودلي ...  د محلي سندرغاړو محفلونه ته ورتلئ او د کندهار  د مشهورو شاعرانو سلام بابا، ملا منان اخند، ميريحي، او مولوي بريالي (شهيد)  ډير شعرونه  يې  په  ياد  زده  وه. حافظه يې دومره پياوړي وه  چي محلي سندرغاړو به ده په مخ کي هغه غزلي نه ويلې چي نورو  ته  به   يې  زده کېدل  نه غوښتل. ځکه  چي عبد الباري جهاني به په يو وار اورېدلو سره حافظې ته  سپارله او سبا ته به هماغه منحصر بفرد غزل د عبدالبري جهاني په کتابچه کي درج وه، جهاني په کلاسيکه موسيقي کي ښه وارد و ، او د موسيقي مقامونه  په مسابقه کي به چي په هغه وخت کي د ځوانانو مشغله وه، پاته  نه  راتلئ له شوخي طبعي سره د ډېرو نازکو عواطفو څښتن و، او په برنده ځوانۍ کي مي څو ګښته ليدلي دي چي له سترګو څخه به يې لپي لپي اوښکي ګرېوانه ته تويولې

سرچینه: په افغان اتلان کې د شاعر شعري ټولګه

شعرونه

45 خپاره شوي شعرونه

غزلبشپړ شعر ولولئ

غزل

عبدالباري جهاني

ګونګې جنون مې د پردۍ مینې په تور مـه نیــســه

زما په محراب کي بیګانه سجدي په  زور مه نیسه

ماتـه نـصیــب د میــني قــــبـر پــیــښــور ټـــاکلـی

زه قـلــنــد  ر یـم راتــه لاری دلاهور مــه نـیـســه

یوه ځوانــې وه لــکه ګل پــر څـــانـــګـه ورژیــده

د پسرلې پـــه هدیره کې راته کور مـه نــیـــســـه

د لــمر شغـــلې مـــې لــــه وزره ســره و اود لـې

د خیـال همای مې د تـاریکو شپو به تور مه نیسه

لـکه لـښکر د پـتــنـګانـــو بــې فــریــاده ســوځــو

موږ د مجنون د سوو چیغـو په پیغــور مه نـیــســه

اوس که راځی د محتسب له سترګــو پــټــه راځــه

د دیدن لارې دبنګـــړو په شرنګ او شور مه نیسه

شپي د لیـوانو د لـــښکــرپــــه تــوره څــو تـیـروې

د ما ر بچې دې ورته خـپـل لسـتو ڼی نور مه نیسه

پــــه اشارو سره پــوهــیـږو جـا د وګــر طبــیــبــه

لاڅــو هــو ښیار یم پـرهارونو ته می ا ور مه نیسه

د جـهـانـې شـــپـو تــه لا خپل حبیب راغلی نــه دې

درد ونه مه راویــښـوه ورتــه ټــکور مــه نــــیســه

غزلبشپړ شعر ولولئ

غزل

عبدالباري جهاني

کوڅې به دی خلوت سې غلـــبــلې درڅخه وړم

د زړه د پـــرهـــارونــو جـنــازی د رڅخه وړم

کلونــه مې ژړلې د نــاســـو رد تـــورو ورځـــو

آسمانه په کچکول کې مې نن شپې درڅخه وړم

پردی نه یم راغلی تر محفل پـــوری پـانــوســه

پټن یم په وزرو کې مې لمـبـې د رڅـــخــه وړم

چې بـیـا دي له وعــد و ســره وانــه ړوی کلونه

لــه ســرو نـا زکو شونډ و دې پلمې درڅخه وړم

دتورو زلفو تـورو تــه مې تـنـدې د رتــه راوړی

ځنځیر درڅـخـــه غـــواړم زولـنی د رڅخه وړم

نن ځو دحق په کور کې د زاهــد فا تحــه اخــلــو

مــنــصور یـمه راغـلی غـر غـړی درڅخـه وړم

په غــرو کې بــه دی پــورته نه سې ږغ د لیـونـیو

کلنګ مې ما تــومــه افــســـــانې درڅــخـــه وړم

چې نوم د جهانې دي له خوبونو سره هیـر ســــې

له شپو څخه دي ؤزمه کــیسې در څـــخــــه وړم

غزلبشپړ شعر ولولئ

غزل

عبدالباري جهاني

پــر رقــیــب چــــې مــــې اخـتـر دی له جانانه مې ګیله ده

خپل جنون په کاڼـو ولــم لــه اســـمـــانــه مې ګـــیـــلـــه ده

دهــو ښــیارو پـــه ټــــولې کې نصیب ځای نـــه و راکړی

زولني نه رارسـیــږې لــه زنــــــدانـــه مــــی ګــیـــلــه ده

نـــه ســـاحل تــه ســـومــه څیرمه نهله مو جه سره ولاړم

د څپو سره پــا تــیـــږم لــه تــو پــــانـــه مـې ګیــــلـــه ده

         نه د چا د پیکې یا ر یم نه دچا په تو ر ســنـــګســار یــــم

نــه بــی لاري نــه پـر لار یم له خـــپــل ځانه مې ګیله ده

اوس بــه څــه رنــګه خـبـر سم پــــه اســرار د لــیـونـیـو

چې له پښو مې اغزې تښتې له بیـا با نــه مـــې ګــیلــه ده

نه می ځان موړ په دیدار کی نه مې ځان دغاړی هار کی

څــه بــې وخـته یـې ســهـار کی لـه آ ذ ا نـه مـی ګـیـله ده

نه مې وخندل سبا تــه نــه مې غــیــږ ورکــړه بـــورا تــه

نــه شـبـنـم مې راغی خــواتـه لـه با غـــبا نـه مـی ګیله ده

په ربات کې مې کړي سپینې ځوانېـمرګي شـپــــی دعـمـر

بې جرسه تر ما تــیر سـو لــه کاروانــه مــــــې ګیــلـه ده

جــــهانې رنــګه راځــمـــه دســلــګـــیــــو پــه ګامـــونــو

زنکــــد ن می هـــر نــفـــس دی لــه د رمـانه می ګیله ده

غزلبشپړ شعر ولولئ

غزل

عبدالباري جهاني

د نیمو شــپــو په اوښکو می د رد ونه نه لمبــوم

تڼاکي پر لـیــــمــو وړمه مـزلـونـــه لــمـــبــــوم

سجدی ته د شیـریـنې مي تنـدی نــه د ی راوړی

یـو بـول مې دی وهلــــی کلـــنګــونـــه لــمبــوم

د تـورو زلـفــو تور ته دی زیندۍ په غا ړه ځمه

زنـدان تــه دی راغـــلــی یـــم تــورونــه لمبـوم

بي ږغه بي رو یباره دشبـنم پــر اوږو راغــلــم

جـانــا نــه نــن دی کلې کــې ګلــو نـه لــمــبــوم

چې بیا یې له شیطا نو ستر ګو تښتې د یــد نونـه

له نــوم د محـتــســـبـــه ګود رونــه لــــمــبــــوم

چې تــمـه زمـا د مــرګ د رتــه پــیــدا نه زاهده

دخضرپه چیــنه کې مــې خــیـــالـونــه لــمــبــوم

پــانــوســه تمـا شــې تــه د مـحـفــل نـه یم راغلی

لمبـــی درڅخــه وړمـــــه وزرونـــه لـــمــبــــوم

نصــیــبــه پــا کوم دي داســمان لــه تــورو لـیکو

ازل ته یاغــې ســوی یــــم خطــو نـــه لــمــبــوم

یـــو زه یــم جــهـــانـې یــوه ټــولـــۍ د لــیـونـــیو

د کاڼـــو پــه ما لــت کـــې دې ســرونــه لمــبـــوم

غزلبشپړ شعر ولولئ

غزل

عبدالباري جهاني

چي تللې وو دتشو پـــیــمـــانـــــو ســــره راځـــــو

په او ښکو لمبیدلـــــې له سلګو ســــره راځــــــــو

څه حکم دزمان څــه بــه یې زور څه به ځنځیر وی

در شل ته دی اشــنا لــــه زولنــــــو ســــره راځــــــو

سزا مو ده قبـــــولـــه دخــــو بــــــو نــــو دلــیــدلـو

کنعا نــه یوه ورځ د تــعــبـــیـــرو ســـــره را ځـــــــو

یـــــوازی وزر مـــا تـــي لــه چــمــنـــه څـــخه ولاړم

دا زیــــری مـــې در بــانــدی دســــیلوســـــره را ځو

چي بیا دي تر قیا مته په ګوګل کی سړی نــه سې

پا نوسه ځان تیـار که دلمـــــبـــــو ســـــره راځـــــــــو

درځـــو چــــې زلـــــزلــــه ســـي دریــــا پر خلوتــونو

محرابه نن دشیـــخ لـــه جــــنـــازو ســــره راځــــــــــو

چي پــل درقیـــبـــانـــــو دي په ښار کي پاته نه سې

یو زه یـــــم یـــو قلــم دی دګـــــز مــــو ســره را ځـــــــو

نــن بـــیـــا لـکه شبــــــــنــم دجـــهــــانــې سره در وزو

دشپو به زړه اوربــــل کــــه د ډیـــــووســـــره راځــــــو

غزلبشپړ شعر ولولئ

غزل

عبدالباري جهاني

په دې ټولې کې چـــــې روان شې تر زندانه ورځې

اوښکو ته مه ورښــــــیه لاری تر ګریــوانـــه ورځې

قا صده لاره مــــــې پــیـــدا کړه مــنـــت مـــه بــاروه

هره ناره چـی نـــــن وهــــــمــه تــــر جـــانـــانه ورځې

ما دکلیم له کـــــوره را وړله دنــیــل خیــــا لـــونــــه

اوس می په طـــــور کي هر آواز تر لامکا نه ورځې

دلته سا حـــــل دی دسپو ســــندري مـــه شــرنـګوه

څوک لـــیــونې په توره شپه کې تر تو پانه ورځــې

دي بلـــبــلا نو دصیاد سره خـــــپــــلــوې کــــړی ده

نه یې قاصد نه  یې ټولګې تر ګلستا نه ور ځـــــې

دلته سندرو په قفس کي پـــیـــونــــــدونه کـــــړي

دا وزر وچی خدای خبر چه تـر بو ستا نه ورځــــې

ماویل زه به پا څوم پــــه چیــغــــو چــیغــو مــــړې

دلته ژوندې پر خپلو پــښو تر ګورستانه ورځــې

نه یې نومونه په ربات نـــــه پـــه منزل کښې آشـنـا

یو څو دسیوری غوندې پلونه تر کاروانه بــه ځې

داسرافیل په ږغ به پاڅی دا کــــاڼـــه غـــــــوږونه

چي دقیامت ناري له مځکي تر آسمانـــــه ورځـې

دجهانی سره کیســــــې دلمـــبــــــو مـــــه یــــــادوه

چي دپتنګ وزر لــــرې تـــر شــــبستانــه ور ځــــې

غزلبشپړ شعر ولولئ

غزل

عبدالباري جهاني

زه لـــکـــه پـــرخــه په لویدلو کې چا نه ولیدم

لـــکــــه نـــســیـم په تیریدلو کې چا نه ولیدم

دګل په غـیږ کې مې یوه شپه په قسمت لیکلې

لـــکـــه شــبــنـــم پــــه الـــو تلو کې چا نه ولیدم

پټ له پانوسه مې رنګین کړل دسا قې لاسونه

کـــرار کـــــرار پـــــه سـوځیدلو کې چا نه ولیدم

نـــــه دشــــاعـــــر نـــه دبورا سترګو ته ونڅیدم

دغـــرونــــو ګــل وم  غوړیدلو کې چا نه ولیدم

نــــه تـــــر وربــل نه تر ګریوانه نه ترشونډو لاړم

پــــر اشـــیـــانــــه پــــه رژیــدلو کې چا نه ولیدم

خـــواږه خــوبــــونه دځوانۍ لکه څیلۍ تیریدل

دخـــیــــال مـــاڼـــــی وم نړیدلو کې چا نه ولیدم

لـــکــــه نـــفــــس چــه دعمرونو له محبسه وزې

دزولـــنـــــوپـــــه مــــا تــــولـــو کې چا نه ولیدم

لـــکـــه بیړی ګوګل مې ډک له فر يا دونو وړمه

شـــپــــه دتــــوپان وه ډوبیدلو کې چا نه ولیدم

دحــــق نــــاری مـــــې لـــــه زندانه تر یزدانه تللې

دافـــســانـــــو پــــه جــــوړولــو کې چا نه ولیدم

دجهانې په شان مې شپې کړې دیارانو سپینې

پــــه تــــــورو ورځـــــو ژړیـدلو کې چا نه ولیدم

غزلبشپړ شعر ولولئ

غزل

عبدالباري جهاني

يوه ورځ به دا جهان وي نه به ته يې نه زه يم
هم به مځکه هم آسمان وي نه به ته يې نه به زه يم

سيپن لاسونه د ساقي به ګرځوي پيالې د مُلو
سره جمع به ياران وي نه به ته يې نه به زه يم

د پانوس لمبې به سوځي يې فرياده وزرونه
بل محفل نور به رندان وي نه به ته يې نه به زه يم

تور لښکر به د اغيارو څوک په تور د ميني وژني
بل منصور بل به ايمان وي نه به ته يې نه به زه يم

د باطل نمرود به اور وي د حق چيغي شوروي
څوک خليل به ور روان وي نه به ته يې نه به زه يم

لا چښي به په خلوت کي غلي غلي شرابونه
ريا کار به زاهدان وي نه به ته يې نه به زه يم

څوک به ناڅي څوک به خاندي څوک به مات وي تر غم لاندي
هم ساحل هم به توپان وي نه به ته يې نه به زه يم

بازاري ميني به پلوري اشاري دبورو سترګو
ګناهکار به عاشقان وي نه به ته يې نه به زه يم

له شهبازه به را اوري ((جهاني)) ستا غزلونه
ستا دميني به داستان وي نه به ته يې نه به زه يم

 ويرجينيا ٢٠٠٠\٧\٢٦

موږک شېربشپړ شعر ولولئ

موږک شېر

عبدالباري جهاني

د لـوی ښار څخه دبـــــانـــــــدې يــــــــــــــو دره وه
جوړه کړې يـــــــــــــوه شيخ پــکښې دېــــــــره وه

پر سجده به خدای ته پروت و په خواستونـــــو
ټـــــــولې شپې يې تــــــېرولې پـــــــه نــفلونــــــــو

که هر څو د ښار پـــــر خلکو بــــــانـــــدې ګران و
دی د خلکو را ګـــــــوښه پـــــــــــه غم د ځـــــان و

د وولس مياشتې بــــه يې تــــل روژې نيــــــولې
يــــــــوه ورځ يې چا ډوډۍ نـــــــــــــه وه ليـــــدلې

يـــــــا پـــــــــــه ذکر يا پـــــــــه فکر بـــــه مشغول و
پير پر هر چا باندې ګران ورتــــــــــه مقبــــول و

نــــــــه يې وړلې شکرانې نـــــــه خـــــيراتــــــــــونه
نـــــــــه يې چاتـــــــه ور ليکله تعويــــذونــــــــــــه

د دعــــــــــــا دپــــــــــاره خلک چې ور تـــــــــللــــــه
پــــــير بــــــــه يــــــو ګړۍ حضور تــــــه ور بـــــلله

نـــــــــور نـــــــه شيخ ددنيـــــــا کــــــار لره وزګار و
نـــــــــــه له ښو نـــــــه يې له بـــــــدو ســـره کــار و

يــــــوه ورځ يــــــوه مـوږک پــــــــــــه حجــــــــره کې
شـــــل او سل ځله ازار کړ پـــــــــه ســــجده کې

چې بـــــه شيخ کله ور ټيټ سو وسجدې تــــــــــه
د موږک لکۍ بــــه ورغــــــله و خــولې تــــــــــه

شيخ کرار ور څخه وکړلــــــــــــــه پــــــــوښتنــــــــه
ما پــــر څه ازاروې پــــــــه بــــخت پــــــــــــــــمنه

موږک وويــــــــــله شيخـــــــــه ستــا قربان ســـــــم
د مرګي مخ تــــــــه دي سپر بــــــــلا ګــردان سم

د پيشو لــــــــــــه لاسه ډېـــــر يــــــــــــم کړېـــــــدلی
شوم نــــهار يــــــــم وږی تـــــــــــږی ژړ زبــېښلی

د ظالـــــــمو پــــــــيشوګانـــــــو لـــه نــــــــاتــــــــاره
يـــــــــو ګړۍ وتــــــــــــلای نــــــــه شمـــه لــه غاره

تــــــــه دعا وکـــــــړه چې زه غــــــټه پيشـــو شـم
نــــــور بـــــــه هر ګـړۍ بېغمـــه لــــــــه حملو شم

شيخ دعا وکـــړه موږک توره پيشـــــــــو شــوه
هغه دم خدای تـــــه دشکر پــــه ســـــجدو شوه

سمدستي يــــــــې کړه حملـــــــــه پــــر موږکانــــــو
مرګ يې ګډ کړ پـــه خپل کور کې په خپلوانو

نـــــه يې مخ وکـــــوت د خپلو ګاونـــــډيــــــانــــــو
نــــــــــــه د وروڼـــو، د زامنـــــــو، اکاګانـــــــــــــو

خپله مور او پـــلا ر يې څيرې پــــــــه منګل کړل
مېــــلمانــــه يې خونــــدې وروڼــــه د اجـــل کړل

راوتـــــــلای موږکان نــــــه شوای لــــــه غـــــــــاره
سپـــوڼ پـــــــه کور کې هــــيچا نه واهه لـه ډاره

يــــــو څو ورځې يې پــــــر خپل کلي مېــــــــــله وه
د پيشو بـــــــــرېتونـــــه غوړ منګول يې سـره وه

بــــــيا خلــــــــوت ته شــوه دننـــــه ويـــل پيـــــــــــره
ستا قربـــــــان شم د خــــــوارانــــــــــو دستګيره

د ښار سپيو مې تريخ کړی خــــــوږ ژوندون دی

اوس به څه ليکي شاعرهبشپړ شعر ولولئ

اوس به څه ليکي شاعره

عبدالباري جهاني

هغه ستا د ابا مينه تالا سوې
چه تندي کي دي سجدي ورته ساتلې
دګلونو پر غونډۍ اورونه اوري
وږمه ځي تر ارغوانه پښه نيولي
پر کورورنو د بلا ساه ده ختلي
له باڼو تر ګريوانه د اوښکو کوردی
له زلمو شونډو موسکا ده کوچيدلي
پر اوږو د اوښکو ووته له ښاره
د خند ا جنازه ولاړه غم لړلې

اوس به څه ليکي شاعره راته وايه
راته وايه اوس به څه ليکې شاعره

اوس په ساندو کيسي وزي له کابله
چه کوڅې يې وې ښايستې په پېغلو حورو
سور سالو يې د لمبو رنګ دي اخيستی
چه په ښکلي وه باغونه د انګورو
پر انګړ يې د پاتا کمبلي ؟اړي
پر تېر سوی دی ناورين د زورورو
ماشومان يې بلا ګاني په خوب ويني
افسانې د بريتورور، ږيره ورور
د هر پار کيسه د زوی په وينو سره ده
هره مورده پر هارونه د ناصورو

اوس به څه ليکي شاعره راته وايه
راته وايه اوس به څه ليکې شاعره

کډي کوم وطن ته وړي دا کور خرابي
اوس به څوک اوي آواز د پر ديسانو
کوم ولات کي يې درمل ورته ليکلي
څوک به اوري فريادونه د زخميانو
څوک به غوږ نيسي ناروته دبې پلارو
څوک به وزاړي سلګۍ د يتيمانو
څوک به بيرته لو پټه د خور پر سرکي
څوک به نيسي ګرېوانونه د غازيانو
د نښتر وني جنډۍ سوې د فبرونو
لا رواني دي جوپې د شهيدانو

اوس به څه ليکي شاعره راته وايه
راته وايه اوس به څه ليکې شاعره

اوس به څوک له فلندره سره زاړي
اوس به څوک ليږي ميراته غزلونه
څوک به اوښکي تويوي پر مينانو
څوک به ژاړي په کيږديوکي نکلونه
کوم حميد به خط وخال کاغذ ته يوسي
يادوي به ديارانو سفرونه
څوک به اوي کرامت د ددرووشانو
څوک به ګوري پر رحمان باندي فالونه
څوک به نيسي د ديدن د ګودر لاري
له سالو سره به څوک ستاسيي اورونه

اوس به څه ليکي شاعره راته وايه
راته وايه اوس به څه ليکې شاعره

اوس به څوک د هندوکُش سندري بولي
اوس به څوک

1. غزل

2. غزل

3. د آ فتونو مور

4. د خلکو خولې نه تړلي کيږي

5. اوس به څه ليکي شاعره

6. دغه زما غيــــــــور ولس دی

7. جـلـوه

8. غزل

9. د هسۍ مستي

10. غزل

11. غزل

12. غزل

13. غزل

14. غزل

15. غزل

16. غزل

17. غزل

18. غزل

19. سندره

20. غزل

21. غزل

22. غزل

23. غزل

24. غزل

25. غزل

26. غزل

27. غزل

28. غزل

29. موږک شېر

30. اوس به څه ليکي شاعره

31. چي رانه سې پسرليه

32. باران په شپه کي

33. بی بی رابیا

34. بیا راغلی پسرلی دی

35. عدالت

36. د ازل بندیوان

37. چرگ او باز

38. مني ته

39. بې یاره