د افغانستان ګاونډیو سرحدي سیمو کې د کوکنارو د پراختیا په اړه اندېښنې

د افغانستان، پاکستان او ایران په ګډو سرحدي کمربندونو کې د کوکنارو د کښت د پراخېدو په اړه تازه راپورونه خپاره شوي دي. په راپور کې ویل شوي چې په افغانستان کې د کوکنارو له کښت وروسته د اپینو تولید کم شوی، خو د پاکستان بلوچستان او د ایران سیستانوبلوچستان ولایت په ځینو برخو کې د دې کښت کچه لوړه شوې ده.
د دغو موندنو بنسټ د سپوږمکۍ پر انځورونو او له سیمهییزو کروندګرو سره پر مرکو ولاړ بلل شوی دی. د راپور له مخې، د پاکستان په بلوچستان کې د لورالایي او قلعه عبدالله ولسوالۍ د کوکنارو له مهمو سیمو څخه دي، او د بریتانیا د «السیس» شرکت انځورونه ښيي چې په دغه ایالت کې پر څه باندې ۹ زره هکټاره ځمکه کوکنار کرل شوي دي.
د افغانستان د نشهيي توکو په اړه بریتانیايي څېړونکي ډیویډ منسفیلډ ویلي، په افغانستان کې د کوکنارو پر کښت بندیز، ناامني او اقتصادي ستونزې هغه عوامل دي چې د درېیو هېوادونو په سرحدي سیمو کې یې د کښت د پراختیا زمینه برابره کړې ده. د راپور له ادعا سره سم، ځینې افغان کروندګر له بندیز وروسته پاکستان او ایران ته تللي او هلته یې له سیمهییزو بزګرانو سره په ګډه د کوکنارو په کښت کې پانګونه کړې ده.
راپور د ایران سیستانوبلوچستان ولایت هم د اپینو له مهمو تولیدي سیمو څخه ګڼي. د ۲۰۲۶ کال د سپوږمکۍ انځورونو په اړه ویل شوي چې د دغه ولایت په ځینو برخو کې د کوکنارو د کښت د زیاتېدو نښې لیدل کېږي. په همدې حال کې، راپور ادعا کوي چې په افغانستان کې د بندیز له دوام سره سره، په بدخشان او د هېواد په ځینو سوېللوېدیځو سیمو کې د کوکنارو کښت بېرته مخ پر زیاتېدو دی.
منسفیلډ خبرداری ورکړی چې که اوسنی بهیر دوام وکړي، ښايي په ۲۰۲۷ کال کې په افغانستان، پاکستان او ایران کې د کوکنارو کښت نور هم پراخ شي. د هغه په وینا، دا وضعیت کولی شي د پوډرو او هیروئینو نړیواله عرضه لوړه او د وسلهوالو ډلو مالي سرچینې پیاوړې کړي؛ خو دا څرګندونې د راپور د سرچینې ادعاوې دي.
په راپور کې بېوزلي، وچکالي، د کروندګرو پورونه او ناامني د دې بهیر له مهمو عواملو بلل شوي دي. کارپوهان اندېښنه لري چې د کښت پراختیا به د نشهيي توکو قاچاق او سیمهییز تاوتریخوالی زیات کړي. اسلامي امارت تر دې مخکې ویلي چې په افغانستان کې یې د نشهيي توکو کښت او قاچاق نږدې صفر ته راکم کړی دی.