د افغان کرکټ د مینه‌والو کورEnglish ↗
افغان اتلان
کورپاڼه خبرونه

فرانسوۍ کمپنۍ د افغانۍ نوي بانک‌نوټونه چاپ کړي؛ د بازار ته د وړاندې کېدو وخت لا نه دی څرګند

افغان اتلان · پښتو
تازه خبرونه — Afghan Atalan

د افغانستان بانک یوې سرچینې تایید کړې چې سږ کال یوې فرانسوۍ کمپنۍ د افغانۍ نوي بانک‌نوټونه چاپ کړي دي؛ خو سرچینې د چاپ شوې پیسو کره اندازه او نور جزئیات نه دي په ډاګه کړي. دا موضوع داسې مهال مطرح کېږي چې په افغانستان کې پېرودونکي او پلورونکي د زړو او شړېدلو بانکنوټونو له ستونزې شکایت کوي.

د تېر جمهوري نظام یوه پخواني مالي چارواکي، چې نه یې غوښتل نوم او غږ یې خپور شي، ادعا کړې چې د یادو نوټونو د چاپ اندازه میلیاردونو افغانیو ته رسېږي. نوموړي ویلي، د دغو بانکنوټونو یوه برخه په وروستیو میاشتو کې افغانستان ته لېږدول شوې، خو د دې ادعا لپاره په راپور کې رسمي شمېرې نه دي وړاندې شوې.

د ۱۴۰۱ لمریز کال په لړم کې د افغانستان بانک د تفتیش کمېټې مشر شاه محمد محرابي ویلي وو چې د Oberthur Fiduciaire په نوم فرانسوۍ کمپنۍ به د یوه تړون له مخې لس میلیارده افغانۍ چاپ کړي. هغه مهال نوموړي ویلي و چې د پیسو د دوران د بریالي مدیریت له لارې به خلکو ته د نغدو پیسو لاسرسی او په بازار کې د بانکنوټونو کافي موجودیت یقیني شي.

محرابي همداراز ویلي وو چې یوې پولنډۍ کمپنۍ یو نیم میلیارد افغانۍ چاپ کړې وې او د دغو پیسو دوه محمولې افغانستان ته رسېدلې وې. خو د کابل د شهزاده سرای یو شمېر صرافان وایي، تازه چاپ شوي بانکنوټونه لا تر اوسه د راکړې ورکړې بازار ته نه دي وړاندې شوي. صراف محمد عمران ویلي چې دا نوټونه د افغانستان بانک په واک کې دي او د وېش وخت یې نه دی ورسره شریک شوی.

د طالبانو د حکومت ځینو مامورینو ویلي چې څو میاشتې مخکې یې په معاشونو کې نوي بانکنوټونه ترلاسه کړي دي. د یوې دولتي ادارې یوه کارکوونکي، چې نوم یې نه دی ښودل شوی، ویلي چې د ده د مشاهدې له مخې په کاغذ، چاپ، رنګ، لاسلیک او نورو برخو کې یې له پخوانیو نوټونو سره څرګند توپیر نه درلود.

اقتصادپوه محمد بشیر دودیال وايي، د بانکنوټونو چاپ د افغانستان بانک له دندو څخه دی او نوي نوټونه تر ډېره د هغو زړو پیسو ځای نیسي چې له چلنده ایستل شوې، سوځول شوې یا باطلې شوې وي. د افغانستان بانک تېر کال ویلي وو چې د ۶۶۰،۲ میلیونو افغانیو په ارزښت زاړه بانکنوټونه یې له درېیو زونونو راټول او سوځولي دي.

دودیال اټکل کوي چې د ۱۰، ۲۰ او ۵۰ افغانیو په څېر کم‌ارزښته نوټونه د ډېر دوران له امله ژر زړېږي؛ په داسې حال کې چې ۱۰۰ او ۵۰۰ افغانۍ ښايي اووه یا اته کاله، او زرګون نوټونه له لسو تر پنځلسو کلونو پورې دوام وکړي. هغه وايي، د بانکنوټونو چاپ لګښت لري او د دې اړتیا د کمولو یوه لاره د برېښنايي پیسو پراخول دي.

د افغانستان د برېښنايي پیسو او اداینې موسسې اتحادیه وايي، د برېښنايي راکړو ورکړو د پراختیا لپاره یې کار پیل کړی او ۱۴ شرکتونه ورسره ثبت دي. د اتحادیې مشر سید رحیم شاه اغا ویلي، هڅه کوي بانکي خدمتونه د موبایل له لارې خلکو ته نږدې کړي؛ خو د دې بدیل پراختیا د خلکو لاسرسي، لګښتونو، برېښنا، مخابراتي خدمتونو او باور پورې تړلې ده.