افغانې هنرمندانې په اروپا کې د انځورونو له لارې د ښځو غږ رسوي

په جرمني کې مېشتې یو شمېر افغانې انځورګرې وايي، له افغانستانه له لرې ژوند سره سره هڅه کوي د خپلو هنري اثارو له لارې د ښځو او نجونو ستونزې نړۍ ته ورسوي. دوی وايي، هنر یې د هغو محدودیتونو د بیان وسیله ګرځېدلې چې پر افغان ښځو د زده کړو، کار او ټولنیز حضور په برخو کې لګېدلي دي.
د دغو هنرمندانو په وینا، له ۲۰۲۱ کال وروسته یې په جرمني، ایټالیا او د اروپا په ځینو نورو هېوادونو کې په نندارتونونو کې ګډون کړی یا یې خپل نندارتونونه جوړ کړي دي. د دوی د اثارو ډېری موضوعات د افغان ښځو ژوند، محرومیتونه او د خپلو حقونو لپاره د هغوی هڅې دي.
لینا اکرمي، چې له افغانستانه تر وتلو وروسته په جرمني کې مېشته شوې، وايي د جمهوري نظام له سقوط سره په ۲۰۲۱ کال کې د هنرونو په پوهنځي کې د انځورګرۍ زده کړې یې نیمګړې پاتې شوې. نوموړې په ۲۰۲۲ کال کې جرمني ته ولاړه او هلته یې خپل ژوند او هنري فعالیتونه بېرته پیل کړل.
اکرمي وايي، د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته یې کور تلاشي شو او د امنیتي اندېښنو له امله اړ شوه خپلې نقاشۍ وسوځوي. نوموړې اوس په جرمني کې د رسنیو په برخه کې زده کړې کوي، خو په ورته وخت کې انځورګرۍ ته هم دوام ورکوي. د هغې په خبره، په کیل، وایسبورګ او برلین ښارونو، او همداراز په ایټالیا کې یې د ښځو د ملاتړ په موخه نندارتونونه جوړ کړي دي.
بله افغانه انځورګره، ثنا غرنۍ، هم وايي چې د خپلو انځورونو له لارې د افغان ښځو د وضعیت د بیانولو هڅه کوي. هغې په ۲۰۲۵ کال کې د افغانستان د معاصرو هنرونو مرکز په یوه نندارتون کې ګډون کړی و او د هغې د اثارو موضوع افغان ښځې وې. غرنۍ وايي، غوښتل یې له دې لارې د افغان مېرمنو لپاره، که څه هم په کوچنۍ کچه، ملاتړ څرګند کړي.
دا هنري هڅې په داسې وخت کې کېږي چې د سرچینې د معلوماتو له مخې، له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو، پوهنتونونو ته د ښځو پر تګ او د هغوی پر کار او تګ راتګ محدودیتونه موجود دي. د طالبانو حکومت بیا وايي چې د ښځو حقونه د اسلامي شریعت په چوکاټ کې خوندي دي.
د یونیسف د ۲۰۲۶ کال د اګست د راپور له مخې، له ۲۰۲۱ کال راهیسې له ۲.۶ میلیونو ډېرې افغانې نجونې له منځنیو او ثانوي زده کړو بېبرخې شوې دي. نړیوال بانک په ۲۰۲۵ کال کې اټکل کړی چې یوازې ۵.۱ سلنه هغه افغانې ښځې چې عمرونه یې ۱۵ کاله یا تر دې لوړ دي، د کاري ځواک برخه دي. د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې هم ویلي چې په ۲۰۲۵ کال کې ۷۸ سلنه ځوانې افغانې ښځې نه په زده کړو، نه په کار او نه هم په مسلکي روزنه کې شاملې وې.
لینا اکرمي وايي، له پراخو اعتراضونو او نړیوالو څرګندونو سره سره د افغان ښځو او نجونو په وضعیت کې د پام وړ بدلون نه دی راغلی. هغې له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د افغان ښځو ستونزې عادي ونه ګڼي، هېرې یې نه کړي او د هغوی د حقونو د خوندیتوب لپاره عملي ګامونه واخلي.