پښتو ادب · شاعران

عبدالباري جهاني

د عبدالباري جهاني پېژندنه او شعري ټولګه. لاندې شعرونه د افغان اتلان له موجود کتابتون سره تړلي دي.

د شاعر پېژندنه او ادبي اثار

د کندهار ښار د کابل دروازې د شمالي کلا فصيل او باميزو کوڅي په تقاطع کي يو کور دی چي د احمد شاهي عصر دمشهو شخصيت اشرف الوزار شاوليخان باميزايي د استوګنې مېنه وه .

په دې کور کي يو خوش سليقه، بې ازاره او پرهېزګاره سوداګر او سېدئ. ښاغلی عبدالباري جهاني ، چي نن په فرهنګي حلقو کي د پښتو ژبي د نازکخيال شاعر په توګه يو پېژندل سوې څيره ده ، او شعر يې د پښتو ادبي زيرمي پر حجم باندي ، د کيفيت او محتوی په لحاظ، ډيره رنګينه اضافه ده، د نوموړي سوداګر (اروا ښاد حاجي عبدا ﻻحمد) مشر زوی دی چي زما په حساب پنځوس کاله وړاندي په همدې کورکي زېږېدلی دی.

پر يو استاد (مرحوم ملا محمد نور اخند) مو ديني زده ګړي ګړي، او د کندهار د ميرويس په لېسه کي مو تر دوولسم ټولګي پوري يو ځای درس لوستی دي .

او په يو کال پوهنتون ته تللي يو. زه چي اوس دا کرښي کتږم، ذهن ته مي د نيمي پېړۍ ښو خاطراتو هغه ډك ژوند تداعي ګېږي چي په ريشتيا س ره په وياړلو ارزي . زه په هيواد کي پاته سوم او دی يې تر يو لړ سرګردانيو وروسته امريکاته و رساوه وروسته ماته هم مېنه سره تبۍ سوه او سر نوشت دا دی د څو کلونو راهيسي د کاناډا اوبه راباندي چښلي دي .عبدالباري جهاني د تعليم په دوران کي شوخ، له درسونه سره يې علاقي خو مستعد شاګرد و.

په هماغه وخت کي له شعر سره مينه وه، شاعرانه و لولې يې درلودلي ... د محلي سندرغاړو محفلونه ته ورتلئ او د کندهار د مشهورو شاعرانو سلام بابا، ملا منان اخند، ميريحي، او مولوي بريالي (شهيد) ډير شعرونه يې په ياد زده وه. حافظه يې دومره پياوړي وه چي محلي سندرغاړو به ده په مخ کي هغه غزلي نه ويلې چي نورو ته به يې زده کېدل نه غوښتل. ځکه چي عبد الباري جهاني به په يو وار اورېدلو سره حافظې ته سپارله او سبا ته به هماغه منحصر بفرد غزل د عبدالبري جهاني په کتابچه کي درج وه، جهاني په کلاسيکه موسيقي کي ښه وارد و ، او د موسيقي مقامونه په مسابقه کي به چي په هغه وخت کي د ځوانانو مشغله وه، پاته نه راتلئ له شوخي طبعي سره د ډېرو نازکو عواطفو څښتن و، او په برنده ځوانۍ کي مي څو ګښته ليدلي دي چي له سترګو څخه به يې لپي لپي اوښکي ګرېوانه ته تويولې

سرچینه: په افغان اتلان کې د شاعر شعري ټولګه

شعرونه

45 خپاره شوي شعرونه

غزلبشپړ شعر ولولئ

غزل

عبدالباري جهاني

د شــــمعې په څـــــېر سوځو له خپل ځانه سره ځو
که وصـــــل که هـــــجــــران وي د جانانه ســــره ځو
د تورو په حـــساب دي ورکــــــــې ﻻرې د ترږميو
منزل چاته مــــــــعلوم دی د اســــــــمانه سره ځو
تش نوم د ساحل اورو يــــو تصوير د بيړۍ وينو
په څاڅــــــــکو په ګامونو له تـــــــــــــوپانه سره ځو
سېراب يې نکړې شــــــونډې سل کلونو سرابونو
له چـــــــــــغو سره راغلو لـــــــــه ارمـــــــانه سره ځو
شبنم غونــــــدې مو ﻻرې له ګلونو شولې ورکې
د اوښــــــــــکو په زولۍ کې له ګــــرېوانه سره ځو
د غله ديدن شېبې يې لکه خوب هسې پناه شوې
په نيـــــمه شپه کــــــــې راغـــــــلو د اذانه سره ځو
توښه مو په تندي کې د صــــنم سجدې اخيستې
احــــــــــرام تړو پر ﻻرې له مـــــــــغــانه ســـــره ځو
زاهـــــــــــده په تيارو کـــــې د تسپو غږونه اورم
کوثر ته دې روان کړو له شــــــيطانه سره ځــــــــو
قــــــــــاصده زما سلام دی په ټـــــــولي د رقيبانو
مونږ داســـــــــــــې مېلمانه يو د مېزبانه سره ځو
اغاز دی که انجام دی راز په سل پردو کې نغښتی
هــــــــــــوښيار که لېوني يو د زندانه ســــــــــره ځو
د ژوند په راز پوه نه شو ( جهاني ) سبا به نه يو
يو څو بې نومه سيوري له کاروانه ســـــــــــره ځو

غزلبشپړ شعر ولولئ

غزل

عبدالباري جهاني

د انتظار سترګې مې سرې وې ما دې ﻻر څــــــــــــارله
د هيلو ورځې مې تيارې وې مــــــــــا دې ﻻر څـــــارله

درته خيرات مې وزرونه نذرانـــــــــــــــه ايــــــــــښي وو
ستا به په کوم پانوي کې شپې وې مـــا دې ﻻر څارله

ژبې ګونګۍ وې ايشارو د تورو نکــــــــــــــل کــــــــاوه
پاتې نسکورې پيمانې وې ما دې ﻻر څــــــــــارلــــــــه

کلونه تېر وو ﻻرو نه وايه تصير د پــــــــــلونــــــــــــــو
هېرې د شپو څخه کيسې وې ما دې ﻻر څــــــــارلـــه

لکه يعقوب د کاروانو لارې مې ستړې کـــــــــړلــې
نصيب د مصر زولنې وې ما دې ﻻر څـــــــــــــارلـــه

زما د شهيدو ارمـــــــــــــانــــــــونو جنډې ونړېدې
ستا په مزار شناختې ويدې وې ما دې ﻻر څــارله

د ( جهاني ) قسمت رنظور انظـــــــــار ورســـيدی
د سترګو تور مې هديرې وې ما دې ﻻر څـــــــارله

د آ فتونو موربشپړ شعر ولولئ

د آ فتونو مور

عبدالباري جهاني

څو چر سيان سره راټول وه هريوسروپه کيسو

په دا منځ کي يو ږغ کړه کور دي وران سي د شلومبو

که زه هره ورځ پاچا سوم زه به منع کړم شلومبې

لوی دښمن به تر دې نه وي په دنيا کي د نشې

هغه بل باندي راږغ کړل چي شلومبې له کومه کېږي

زموږ د سر د ښمن مستې دي چي شلومبې ځيني جوړيږي

له مستوکه مو خالي کړل په دنيا کي وطنونه

نوبه سر پر سر نشې وي پوچوو به چلمونه

ها دريم چرسي راږغ کړه ويل ټول نشه ښکارېږئ

له مستو مو له غړکي مو شلومبو څخه بېرېږئ

که شیدې پر دنیا نه وي نه مستي نه به شلو مبي وي

نه غړ که به څوک شاربې نه دښمن به دنشي وی

علت ما درته پید ا کړفکروکړئ هوښیارانو

د شیدو چاره په کارده که نشه یاست یارانو

د مجلس په یوه کونج کي بل چرسي وغزیدل

دي کيسې ته یې ترپایه غوږ نیول چرت وهلي

ویل اوس راته معلوم سواست چې نشه یاست بی عقلانو

دا څه ګدي وډي وایاست بې خبرو سوده یانو

نه شیدي دي نه مستي دي رت رواني له آسمانه

نه ویاله له شلو مبو ډکه چا لیدلې ده روانه

له غړ کې به خلاص نه سئ پر دنیا چي ژوندۍ غوا ده

دا د هري بدۍ سر دي دغه زموږ په ځان بلا ده

د خلکو خولې نه تړلي کيږيبشپړ شعر ولولئ

د خلکو خولې نه تړلي کيږي

عبدالباري جهاني

يــــو ســــړی وو خــــــپله ښځه ورسره وه

دی پــــياده ښځه پر خره باندي سپره وه

د مــــېړه او دمـــــېرمـــــني مــــرکــــــه وه

څـــــه غيبت وو څه صفت کيسه توده وه

څـــــــه له يوڼو څه له خواښي په ګيله وه

څه يې نوري کيسې کړې لاره اوږده وه

پــــر سړي بـــاندي مېرمن وه ډېره ګرانه

يـــــوه ورځ يــــــې ستړئ نه سو له بيانه

چېرتــــــه نــــاسته وه ټولۍ د بېکارانو

مسافر تـــــــه يــــې سو پــــام د ظالمانو

ويـــــل ګــــــورئ دا بې شرمه بې غيرته

دی پيـــاده ځي پر خره ناسته ده عورته

دا وطــن بـــــه لــــــــه بې ننګو خرابيږي

نــــه لــــه خلکو نه له قوم څخه شرميږي

نـــــــه معلوم دئ ورتــــــه قدر د مېړونو

نــــــه بــــــېريـــــــږي د عالم د پېغورونو

د مېـــــړه مقام کتــــــاب دئ ذکــــر کړئ

خدای پـــــخپله پــــــه قران کي پېژندلئ

کــموي دمـــــــړو قـــــدر بـــې ننګان دي

دا بې قومـــــــه دا بې پلاره ناکسان دي

سړي واورېـــدې د ډلي سپکي سپوري

لا تـــر غوږ يې سوې يو څو خبري نوري

ويــــل ښځي تــــه پــــياده سه زه سپرېږم

ددې خلــــکو لـــــه پــــېغور څخه بېرېږم

چي لــــه کلي څخه ووتـــو دبـــــانـــــدي

زه پيـــــــاده ځم ته سپره له ما دوړانـدي

چي پــــياده ښځه روانه سړی سپور سو

پــــــه يوه ګړي کي جوړ ورته پېغور سو

ويل وګورئ ظالم چي پر خره سپور دئ

په مزلو يې ښځه مړه کړه مخ يې تور دئ

جګه ونـــــــه سور يې مخ دئ اوږې پلني

پـــــه مړانـــــه کـي کمزورئ تــــر مېرمني

مور او پـــلار دا خـــېټور دئ نـــــازولـئ

پـــه خواري يـــې د لمر مخ نه دئ ليدلـئ

دا لـــه خدايــــــه نه شرميږي ظـالمان دي

په بيابان کي ګيدړان د کور زمريان دي

چي پـــه کور کي وي لوی سـوي نازولي

دوی سپـــاره ښځي پياده ور سـره ځغلي

هـــمېشه د بل پــــه لاس پـه نس ماړه دي

نــه دجنګ دي نه د ننګ تـيار خواره دي

چـــي ســـــړي خبري واورېدې حيران سو

سمــدستي له خره را کښته سو روان سو

خـــــر د مــــــــخه دوی تر شا وهل مزلونه

ويــــل ګوندي اوس به کم سي پېغورونه

لا يــــــې شـــــــل قدمــــــه نه وه اخيستلي

لا دکــــــلي مــنځ تــــه نـــه وه رسېــــــدلي

چــــي تـــر غوږ يې سول د خلکو اوازونه

د هلــــکانـــــو د لـــــويـــــانو ريشخندونه

دا ســــړی او ښــــځه دواړه لېــــونيان دي

خــــر دمــــــخه دوی پياده پسې روان دي

کـــــه پـــه پښو يې دئ دا اوږد مزل وهلئ

نــــــو يـــــــې خـــــر د څــــه دپاره رانيولئ

پــــه خنـــــــدا يــــــــوه را ږغ کړله ځوانانو

لــــــــــــه عـــــــالمـــــــه بـــــــې خبره هلکانو

دغـــــه خر يــــې هم ملـــــګرئ هم رهبر دئ

پــــه دښتــو کي لار ښودونکئ د سفر دئ

دوی لـــه خـــره ســــره روان ورسره مله دي

کـــه دا خــــر ور سره نه وي دوی ړانده دي

هم مـــــــېړه هم يې مېرمن پر دې سلا سول

لــــــــه ناکام څخه سپاره د خره پر شا سول

بـــيا لـــه سره يې شروع خپلي کيسې کړې

ور پــــه زړه يــــې تــيري تيري خاطرې کړې

ورپـــياد يـــــې کـــــړل د خلکو ريشخندونه

پــــــــر هر موړ باندي ښکنځل او پېغورونه

چي نــــــاڅاپـــــــه يــــوې ډلــــــي د ځـوانانو

لـــــــه عــــــــالمــــــــه بـــــــېخبره بـــــېکارانو

ويــل وګــــــورئ دا څــــونــــــــه ظـالمان دي

پـــر يــــوه خــــره سـپاره دوه تــــنه لويان دي

نــــه زړه ســــوی لـــــري دا خلـک نه زوريږي

نــــه لـــــه خدای نـــــه له عـذاب څخه بېريږي

نـــــــه يې شـــــرم لــــــه مخلوقــــه د دنيا سته

نـــــه پـــــه زړه کي يـــــې څه وېره د عقبا سته

کــــه هر څو يې ځان لــــه موږ څخه پردی دئ

کـــــه حيوان دئ ژبـــــه نــــــــه لري ګنګی دئ

خــــو د خـــــدای لــــــه قهره هم بېره په کار ده

يــــــوه ورځ د ټــــولــــو خلکو ګـــور ته لار ده

پــر حيــــــوان باندي چا ايښئ دومره بار دئ

خدای تــــه وګورئ يو څه انصاف په کار دئ

پــــه قيـــامت بـــــه راژوندی دغه حيوان سي

سمدستي بـــــــه د خاونــــد پر لور روان سي

دی به ځغلي خر به جګ ور باندي سپور وي

پــــه اوږو بــــه ســـــا شړي مخ به يې تور وي

لــــه مېـــــړه لـــــه ښځي ورکــــه سولــــــه لاره

هم لـــــه خره هم لـــــــه سفره ســـــــوه بـــــېزاره

مېــــړه بـــــيا پــــه پښو روان ښځه سپره سوه

بـــــيا لـــــه ســـــره هغه نــــــوې نـــــنداره سوه

دروازې د ښــــار بــــنديــــــږي پـــــــــه قلفونو

څوک تــــــړلای نـــــــه سي خولـــې د عالمونو

اوس به څه ليکي شاعرهبشپړ شعر ولولئ

اوس به څه ليکي شاعره

عبدالباري جهاني

هغه ستا د ابا مينه تالا سوې
چه تندي کي دي سجدي ورته ساتلې
دګلونو پر غونډۍ اورونه اوري
وږمه ځي تر ارغوانه پښه نيولي
پر کورورنو د بلا ساه ده ختلي
له باڼو تر ګريوانه د اوښکو کوردی
له زلمو شونډو موسکا ده کوچيدلي
پر اوږو د اوښکو ووته له ښاره
د خند ا جنازه ولاړه غم لړلې