پښتو ادب · شاعران
عبدالغفورلیوال
د عبدالغفورلیوال پېژندنه او شعري ټولګه. لاندې شعرونه د افغان اتلان له موجود کتابتون سره تړلي دي.
د شاعر پېژندنه او ادبي اثار
ښاغلى عبدالغفور لېوال د ۱۳۵۲ لمريز د كب د مياشتې په شلمه نېټه د كابل ولايت د موسهي په ولسوالۍ كې زيږيدلى، په خټه صاحب زاده حسين خېل او د علي محمد خان زوى دى.
لومړنۍ زده کړې يې د كابل د اعتبار خان په عالي لېسه، لوړې زده كړې يې د كابل پوهنتون د ژبو او ادبياتو په پښتو څانګه كې تر سره كړې دي او په ژورنالیزم او سیاسی علومو کې يې خپل تخصص د امریکا له مریلند پوهنتون څخه تر لاسه کړی دی.
اوسمهال د افغان ادبي بهیر/ رشاد کره کتنې او د علم او ادب د خپراوي ټولنې غړیتوب لري.
دندې:
- د ( هنداره ) خپرونې خبريال او د چلوونكې ډلې غړى.۱۳۷۴ل
- د كابل پوهنتون د فرهنګي شورا مرستيال۱۳۷۶-۱۳۷۴ل
- د افغانستان د مرستو دمركز دبشري حقونو دڅانګې غړى۱۳۷۷-۱۳۸۰ل
- په كابل كې د( جګړې او سولې دراپورجوړونې دانستيتيوت ) لومړنى كتونكى(اډيتور) او مسوول۱۳۸۰ل
- په كابل كې دآزادۍ راډيو دپ ښتو څانګې كتونكى او خبريال۱۳۸۱ل
- د افغانستان داساسي قانون دكميسيون دمطبوعاتي څانګې مشر او د دارالانشا وياند۱۳۸۱-۸۲ل
- د افغانستان دوزیرانو شورا فرهنګی سلاکار او د فرهنګی چارو د ادارې ریس ۱۳۸۴
- اوس د افغانستان د سیمه ییزو مطالعاتو د مرکز رئیس.
په هېواد كې دبېړنۍ لو يې جرګې لپاره دهېواد دليكوالو، شاعرانو او ژورنا ليستانو منتخب استازى او داساسي قانون دلويې جرګې پر مهال ددغې جرګې دمطبوعاتي چارو دسمون مسوليت يې پرغاړه درلود.
چاپ شوي اثار :
- مخه ښه او دوه منظومې ۱۳۷۶ ل- پېښور
- ژړا ، اور ، مينه دشعرونو ټولګه ۱۳۷۷ل-پېښور
- هوسۍ منظومه ۱۳۷۸ل – پېښور
- ارشاك او اوشاس منظومه ۱۳۸۰ل- پېښور
- دوريښمو تول دپښتو شعر داوسمهالي بهير كره كتنه۱۳۸۱ل كابل
- دماشومانو لپاره كيسې او بوختياوې دماشومانو دادبياتو په هكله ۱۳۸۱ل- كابل
- كله چې ته خپه شې دشعرونو مجموعه۱۳۸۲ل- كابل
- دنيلوفرو كيسې راټولونه (دافغان ښځو په هكله دبيلابيلو ليكوالو كيسې ( ١٣٨١ ل ) پېښور
- نه ته می هیره نه وی د شعرونو مجموعه
له ۱۲۰ څخه ډيرې علمي – مسلكي مقالې دهېواد په مجلو او خپرونو كې .
يو شمېر ناچاپ كتابونه هم لري.
په مينه
صديق الله بدر
شعرونه
24 خپاره شوي شعرونه
جادوګرې ته سرودبشپړ شعر ولولئ
جادوګرې ته سرود
عبدالغفورلیوال
هلته بېرته ور ستانه شو جادو ګرې لاس دې را کړه
کله چې ته خپه شېبشپړ شعر ولولئ
کله چې ته خپه شې
عبدالغفورلیوال
کله چې ته خپه شې
کله چې ته خپه شې
زه مې له ځان سره دا پریکړه وکړم
چې څه موده دې له لیدلو نه زړګی صبر کړم
ووایم پریږده چې ته خپله را پخلا شې ،زما لیدو ته راشې
کله چې ته خپه شې
زه مې ټوټه ټوټه غرور راټول کړم
ووایم پریږده چې ستا سترګې له ژړا ډکې شي
او په بند ستوني راته ورو ووایې :
ګرانه ما مه هیروه
کله چې ته خپه شې
زه مې د اوښکو چینې وتړم د غم په تیږو
او خپلې سترګې له غوسې ډکې کړم
څو تا په دې پوهه کړم :
(چې دا ځل ټوله ملامته ته یې )
کله چې ته خپه شې
زه په خالي لارو کې ستا د ګام آواز لټوم
چې ګوندې بیا به راشې
پوهیږم نه، چې ولې
ستا په راتلو باندې باور لرمه
کله چې ته خپه شې
ځمکه ځای نه راکوي
غواړم چې راشې ، یو او بل ووینو
زه مې د سترګو په ګیلو باندې تا وپوهوم
(چې دا ځل ټوله ملامته ته یې )
او ته د سترګو په ګیلو باندې ما وپوهوې
ګرانه ما مه هیروه
ستړی يمه ستړیبشپړ شعر ولولئ
ستړی يمه ستړی
عبدالغفورلیوال
غزلبشپړ شعر ولولئ
غزل
عبدالغفورلیوال
دشها د ت کلېمهبشپړ شعر ولولئ
دشها د ت کلېمه
عبدالغفورلیوال
غزلبشپړ شعر ولولئ
غزل
عبدالغفورلیوال
مه وایه چې سترګو کې مې تش د خـــمـــــــار سره اوسي
دلته خــــــــــــــــو زما هم یو وړوکـــــی غوندې زړه اوسي
څه په درز چمبه وهي او ګډې شــــي ګیډۍګیــــــــــــډۍ
دنګې چټې پیغلې چې سر خیــــــــلې د واده اوســــــــــي
لمره دعا نشم کړای چې کلي تــــــه دې وبــــــــــــــــــــولم
دومره اور خو راکړه چې لاسونه مې تاوده اوســـــــــــي
سم به وي ، خو کم به وي،زړه ستا د قد دربــار نـــه دې
ستا د بڼو کور دې دلته ټول پکې کاږه اوســـــــــــــــــي
سیند ورنه راوړي سپینو اوبو کې سـور د وینو رنګ
ښکاري چې بر کلي کې لا اوس هم پښتــــانـــه اوسي
زما قبربشپړ شعر ولولئ
زما قبر
عبدالغفورلیوال
بیګاه مې خپل قبر په خوب لیدلی
قبر مې اووه لارې دی
د راتلو اووه دروازې دلته راځي
لوږه
خپل ورور
غیرت
او جنګ پرایمان
میراث
پیسې
او مینه
قبر مې اووه ځله تر نورو تیاره
قبر مې ډېر تر نورو خلکو تور دی
قبر مې کولپ لري
د سروزرو زنځیر پرې ځوړند
قبر مې زوی جوړ کړی
زوی مې د قبر واستا کار دی
او وراره مې زرګر
دواړه قبرونو ته د سروزرو زلپۍ جوړوي
ورور مې قصاب دی
هره ورځ له خولو نه شونډې ریبي
او زما پر قبر یې خورې کړي لکه پاڼې د ګل
مور مې ماښام تیاره یو پنډ لیونتوب
زما پر خاوره باندې وشیندي او کټ کټ خاندي
او د خپل سرتورې او سپینې کوڅۍ
اووه ځلې واوبي او وې سپخوي
یوه بي بي تر اوو ټیکر یو لاندې
زما پر قبر بوڅه ناسته ده او پټه ژاړي
زما پر قبر د زقومویو نیالګی را شین دی
زما قبر قصر غوندې اوږد جوړ شوی
او د تاریخ په څېر پینځه زره زینې پرې جوړې
زما قبر زما د ټولو ترونو او نیکونو له جګړو څخه لوی
زما قبر ډک د تیرو تورو له شرنګا او خرپــــــا
زما قبر لویه عبرتناکه کیسه
ددې فاني دنیا ژوندو خلکو ته
زما قبر ډېر ښکلی دی
زه مې پر قبر مین
زه مې په قبر باندې سرور کوم
زه د خپل قبر د ساتلو زړور سرتیری
زه د خپل قبر پر تاریخ ویاړ کوم
زما قبر سوری دی هره ورځ را څاڅي
زما هډوکي په اوبو کې خیشته
زما د ابد د کور ډبرې ورستې
خاوره یې ټوله په سرو وینو خوسا
زما قبر زما د شهادت د دورغجنې کیسې راز ساتلی
زما دا بد کور د دوزخ ګاونډی
دلته پیریان له جزیرې راغلي
ټوله ورځ سر په هو هو هو دي
قصیده پخوي
یوه ناولې ښځه راشي خپلې بنې باندې
هغه تاویز چې په هیندو یې کړی
او د خوګ وازده کې یې پټ پوښ کړی
زما د قبر په لویدلي اړخ کې ننه باسي
زه د دوه بنو د زړې دښمنۍ
ډېرې کیسې په خپل تیاره قبر کې پټي ساتم
زما پر قبر دزقومو یوه ونه شنه ده
بیګاه یو ورک عرب زما د قبر خاوره باندې
ځان و څانډه
او کوم شین سترګي شیطان
پر همدې خاوره سره شراب تویې کړل
زما پر قبر باندې لار تیره ده
نه توبه ! زما قبر په لاره کې دی
زه یو نوم ورکی مړی
پر خپلې خاورې یوه ماته شناخته هم نه لرم
چې پرې خپل نوم ولیکم
مګر پر ما مې قبر ګران دی
او لا ویاړمه پرې
۲۷ -حوت ۱۳۸۶
تصويربشپړ شعر ولولئ
تصوير
عبدالغفورلیوال
ستا رالېږلی تصویر
هغه په تور ټیکري کې ښکلی تصویر
هو!
همدا اوس هم زما په لاس کې دی او ګورم ورته
ستا ښکلې سترګې خو تصویر کې هم خبرې کوي
لیونۍ!
سترګو کې دې څه پټ کړي؟
چې زما ټول عمر یې وخوړ
خوتفسیرمې نه کړې
شپه، ته او سمندربشپړ شعر ولولئ
شپه، ته او سمندر
عبدالغفورلیوال
شپه په سمندر کې سپوږمۍ وناڅي
وعدهبشپړ شعر ولولئ
وعده
عبدالغفورلیوال
نه!